A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z

RSS

Benschop, Nelly Anna

Gewijzigd op 18-12-2012 13:03 by host Gecategoriseerd als Markante protestanten, MP uitgelicht
Afbeelding
Dichteres (Den Haag 16 januari 1918 - Arnhem 31 januari 2005)

Nel Benschop was de een na jongste van zeven kinderen die in een piepklein huisje in Den Haag woonden. Ze werd geboren in het laatste jaar van de eerste wereldoorlog; Nederland was neutraal, maar de Spaanse griep maakte veel slachtoffers. Ook Nel, nog geen halfjaar oud, werd ziek. Ze herstelde, al was het op het nippertje, en groeide vervolgens op in een streng gereformeerd gezin waarin elk dubbeltje twee keer moest worden omgedraaid. Na de – hervormde – lagere school te hebben doorlopen ging ze eerst naar de mulo, vervolgens naar de kweekschool.

Inmiddels waren de jaren dertig aangebroken: diepe crisis, grote werkloosheid. Pas na zeventig sollicitaties vond Nel werk, als kwekeling met akte aan de Abraham Kuyperschool in Den Haag, midden in de rosse buurt. In haar vrije tijd volgde ze declamatielessen. Ze hield van het voordragen van gedichten, vooral die van Henriette Roland Holst, en wilde zich er in oefenen.

In de oorlogsjaren behaalde Benschop haar hoofdakte, vervolgens de aktes LO voor Engels en Frans. Ze deed verzetswerk. Ze verspreidde ondergrondse krantjes en bracht stapels bonkaarten weg. In de laatste oorlogswinter kreeg ze cholera. Haar jongere zusje regelde onderdak op het platteland, in Naaldwijk, waar Benschop weer op krachten kwam. Na de bevrijding werd ze werkzaam op een streng mulo-internaat in Driebergen waar ze alle vakken gaf, op Duits en aardrijkskunde na. In 1948, na drie jaar, inmiddels ook in het bezit van de MO-akte Frans, vertrok ze naar de christelijke mulo in Arnhem. Liefdesperikelen uitten zich in religieus-meditatieve gedichten, zo’n tweehonderd. In 1951 vroeg ze criticus P.H. Ritter jr om een oordeel. Hij prees de eenvoud, oprechtheid en spontaniteit, maar vreesde het oordeel van ‘de meer modern georiënteerde critici.’

Een paar jaar later verscheen een gedicht in het kerkblad van de Arnhemse gereformeerde kerk. Meerdere volgden, overgenomen in andere bladen. Er kwam vraag naar een bundel, maar uitgevers zagen er geen brood in. Pas in 1967, nadat een Arnhemse boekhandelaar zich garant had gesteld voor tweehonderd exemplaren, durfde Kok Kampen de publicatie van een bundel aan: Gouddraad uit vlas. Er zouden er meer dan tweehonderdduizend van worden verkocht. In 1970 verscheen Een boom in de wind, drie jaar later Een vlinder van God die een omslag markeerde: minder ‘ik-gedichten’, meer gedichten over andermans verdriet en het gesprek met God. In 1982 waren van Benschops bundels een miljoen exemplaren over de toonbank gegaan, waarmee ze met afstand de best verkopende dichter was.

Benschops gedichten kwamen uit het hart en waren betrokken op het hart. In hun eenvoud van overgave en doorleefde vroomheid grepen ze in zekere zin terug op de piëtistische onderstroom van de negentiende-eeuwse Reveilbeweging. Lijden, dood en troost waren Benschops vaste thema’s. ‘Haar werk,’ aldus literatuurcriticus Hans Werkman, ‘behoort niet tot de literatuur maar tot het pastoraat, en daar is niks mis mee.’ Benschop zelf zei geen literaire pretenties te hebben (‘Ik schrijf meditaties op rijm’), maar toch lieten negatieve recensies van zogenaamde erkende critici haar niet onberoerd.

Uit haar enorme succes sprak een hang naar eenvoudige geloofswaarheden, als reactie op de geëngageerde, intellectualistische theologie die in de jaren zestig en zeventig opgeld deed. Honderdduizenden gelovigen vonden in Benschops bundels wat ze in de prediking misten. Tot haar lezerspubliek behoorde ook vele onkerkelijken die in haar gedichten terugkeerden naar het geloofsleven waarin ze zich vroeger geborgen hadden gevoeld. Ze lazen wat ze niet durfden te zeggen. Veel van Benschops dichtregels kregen een bestemming in overlijdensadvertenties, vooral de eerste strofe van ‘In memoriam van een vriend’: ‘Rust nu maar uit – je hebt je strijd gestreden.’

Nel Benschop overleed in 2005, 87 jaar oud. Van haar dichtbundels waren toen drie miljoen exemplaren verkocht.

Auteur: Peter Bak, voor Protestant.nl, 27 april 2009

Verder lezen: Hans Werkman, Van Harte. Nel Benschop, haar leven en werk (Kampen 1987)

Informatie op internet: Digitale bibliotheek voor de Nederlandse letteren ; Nederlands Dagblad

Thank you for evaluating SQLViewPro. If after your evaluation you wish to support great DotNetNuke software, please visit the store to purchase a membership. Use discount code 'TRIAL' at checkout for 10% off!