A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z

RSS

Busken Huet, Conrad

Gewijzigd op 04-09-2012 08:31 by host Gecategoriseerd als Markante protestanten
Afbeelding
Waals predikant, journalist en literator (Den Haag 28 december 1826 - Parijs 1 mei 1886)

Hij was de schrik van schrijvend Nederland, een criticus die zijn recensies ‘executies’ noemde. Maar van opleiding was Conrad Busken Huet predikant – telg uit een Waalse domineesfamilie die in Leiden theologie ging studeren en apostel werd van J.H. Scholten, de vader van de moderne theologie.

In 1851 werd Busken Huet predikant in de Waalse gemeente van Haarlem. Zonder schroom verkondigde hij er dat de bijbel niet Gods Woord was, maar een boek dat onder mensenhanden was ontstaan. Catechisaties verliepen in dezelfde geest en kregen hun neerslag in Busken Huets Brieven over den bijbel, een gefigneerde correspondentie waarmee hij een inleiding op de moderne bijbelwetenschap wilde geven. Felle reacties uit orthodoxe hoek waren zijn deel, onder meer van Hofstede de Groot.

Het christendom zuiveren van onwaarheden en verdichtsels schonk Busket Huet allengs minder voldoening. Ook met het modernisme kon de compromisloze predikant niet meer uit de voeten. Wilde men het christendom moderniseren, dan kon men het beter vernietigen. Meer en meer verlegde Busket Huet zijn aandacht van de theologie naar de letteren. Hiertoe werd hij aangemoedigd door zijn vriend E.J. Potgieter, die de kolommen van het literaire tijdschrift De Gids voor hem openstelde. In een van zijn artikelen haalde Busket Huet de stichtelijke predikantslectuur van Beets, Hasebroek en Zaalberg ongenadig over de hekel. ‘Spelen met heilige woorden, sentimentaliteit zonder gevoel, afgesproken warmte.’

In 1862 zegde Busken Huet de kansel vaarwel. Hij werd voorganger in ‘vrije samenkomsten’ in de Haarlemse concertzaal, maar koos na twee jaar definitief voor de pen. Hij noemde zich voortaan vrijdenker, de theologie verwerpend als een ‘wetenschap der menschelijke onwetendheid’. Vier jaar lang, tot 1866, zinderde De Gids van Busket Huets vlijmscherpe kritieken. Iconen als Cats en Bilderdijk probeerde hij te verpulveren, ‘om licht en lucht te maken, gelijk een mijnwerker doet wanneer hij zich begraven voelt onder nederstortend puin.’ Aan het peil van literatuur las men volgens Busket Huet de stand van de cultuur af; zijn kritiek zag hij als beschavingsoffensief.

Weinigen deelden zijn mening. Conflicten in de redactie van De Gids leidden in 1866 tot het vertrek van Busken Huet en Potgieter. Twee jaar later, na de verschijning van zijn als scabreus verworpen roman Lidewyde, vertrok Buskes Huet naar Indië waar hij hoofdredacteur werd van de Java Bode. In 1873 richtte hij een eigen krant op, het Algemeen Dagblad van Nederlandsch-Indië, waarvoor hij na zijn terugkeer naar Europa bleef schrijven. Busken Huet vestigde zich in Parijs waar hij zijn monumentale Het land van Rembrandt schreef, een tweedelige cultuurgeschiedenis van het zeventiende-eeuwse Nederland. Het werk, waaraan hij vier jaar lang bijna dag en nacht werkte, had zijn gezondheid danig ondermijnd. Busken Huet stierf twee jaar na verschijning, in 1886.

Auteur: Peter Bak, voor Protestant.nl, 20 november 2008

Verder lezen: O. Praamstra, Busken Huet. Een biografie (Amsterdam 2007)

Informatie op internet: Digitale bibliotheek voor de Nederlandse letteren ; Universiteit van Amsterdam

Thank you for evaluating SQLViewPro. If after your evaluation you wish to support great DotNetNuke software, please visit the store to purchase a membership. Use discount code 'TRIAL' at checkout for 10% off!