A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z

RSS

Gomarus, Franciscus

Gewijzigd op 19-09-2012 11:48 by host Gecategoriseerd als Markante protestanten
Afbeelding
Theoloog, hoogleraar (Brugge 30 januari 1563 – Groningen 11 november 1641)

Toen Franciscus Gomarus, zoon van een Vlaamse herbergier, zijn opleiding in 1594 met promotie afsloot, had hij heel wat van Europa gezien. Zijn studie theologie voerde hem van Straatsburg via Neustadt aan de Haardt naar Oxford, vervolgens naar Cambridge en Heidelberg, waar hij de doctorstitel verwierf.

Als predikant diende hij de vluchtelingengemeente in Frankfort an der Main waar hij in 1586 werd beroepen, om in 1594 naar Hanau te vertrekken. Daar promoveerde hij voor de tweede keer, waarna Gomarus hoogleraar en predikant in Leiden werd. In 1602 deed de pest ook Leiden aan. Gomarus’ beide collega’s in de theologische faculteit stierven. Hij deed het curatorium van de universiteit een voordracht voor hun opvolging waarin. Tegen veler verwachting kwam de naam van de Amsterdamse theoloog Jacobus Arminius er niet in voor. Gomarus twijfelde aan diens rechtzinnigheid in het leerstuk van de goddelijke voorzienigheid. Een gesprek met Arminius’ boezemvriend Johannes Uyttenbogaert leidde in 1603 tot een ontmoeting tussen beiden, waarna Arminius alsnog een professoraat in Leiden werd aangeboden.

Nog geen jaar later stonden de beide hoogleraren recht tegenover elkaar. In een aantal stellingen over de predestinatie erkende Arminius weliswaar het bederf van het hart, maar desondanks achtte hij de zondaar in staat de juiste geestelijke keuze te maken. Gomarus bestreed dit: Gods keuze stond vast, de mens was gedoemd tot zonde en had niets te kiezen. In 1609, midden in het theologisch dispuut, stierf Arminius. Toen curatoren twee jaar later overgingen tot de benoeming van een hoogleraar die volgens Gomarus evenmin recht in de leer was, nam hij ontslag en werd predikant en hoogleraar in Middelburg. In 1618 werd Gomarus hoogleraar in Groningen.

Inmiddels was hij betrokken geraakt bij de voorbereiding van de synode van Dordrecht die in 1618 zou beginnen. De kerkvergadering leidde tot de veroordeling van de volgelingen van Arminius, ook wel rekkelijken of remonstranten genoemd. In deze kwestie trad Gomarus overigens niet op de voorgrond. Tijdens het verhoor van de remonstranten nam hij maar één keer het woord. Nadien ergerde het hem dan ook dat hij met het theologische dispuut werd vereenzelvigd.

Gomarus was een ijverige verdediger van de gereformeerde leer, maar geen geboren twistzoeker. Hij wenste de strijd liever te mijden dan te zoeken, maar eenmaal in het krijt getreden week hij geen duimbreed. Als exegeet was Gomarus een groot bewonderaar van Erasmus.

Auteur: Peter Bak, voor Protestant.nl, 31 oktober 2008

Verder lezen: A.Th. van Deursen, Bavianen en slijkgeuzen. Kerk en kerkvolk ten tijde van Maurits en Oldenbarnevelt (Assen 1974) ; G.P. van Itterzon, ‘Gomarus, Franciscus’, in: in: Biografisch lexicon voor de geschiedenis van het Nederlands Protestantisme, II (Kampen 1983), 221-225

Informatie op internet: Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse letteren

Thank you for evaluating SQLViewPro. If after your evaluation you wish to support great DotNetNuke software, please visit the store to purchase a membership. Use discount code 'TRIAL' at checkout for 10% off!