A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z

RSS

Kraemer, Hendrik

Gewijzigd op 17-09-2012 13:47 by host Gecategoriseerd als Markante protestanten
Afbeelding
Missioloog (Amsterdam 17 mei 1888 - Driebergen 11 november 1965)

Toen Hendrik Kraemer zes jaar oud was stierf zijn vader, op zijn twaalfde zijn moeder. Hij werd opgenomen in een hervormd diaconieweeshuis waar het regime hem tegenstond. Toch bekeerde Hendrik zich op zijn vijftiende tot het christendom, vrucht van zelfstandige bijbelstudie. Een jaar later besloot hij zendeling te worden. Van 1905 tot 1909 bezocht hij de Nederlandse Zendingsschool in Rotterdam waar hij in aanraking kwam met de ‘sociologische zendingsmethode’ die Nicolaüs Adriani en Albert Kruyt in Nederlands-Indië hadden ontwikkeld. De methode was erop gericht eerst de inlandse volken te leren kennen, door studie van hun taal en cultuur, om ze vervolgens tot werkelijk begrip van het christelijk geloof te brengen. Adriani en Kruyt wilden de volken niet ‘verwesteren’, maar een inheemse christelijke cultuur ontwikkelen.

In 1911 ging Kraemer in Leiden Indonesische taal- en letterkunde studeren. Tien jaar later volgde promotie waarna hij een jaar islamologie studeerde, in Parijs (Sorbonne) en Caïro. In 1922 trad Kraemer in dienst van het Nederlands Bijbelgenootschap. Hij werd uitgezonden naar Java, niet alleen met het oog op een nieuwe Javaanse bijbelvertaling, maar ook om zich er te verdiepen in het vigerende geestesleven; het genootschap wilde midden in het Javaanse culturele leven opereren.

Als volgeling van de ‘sociologische zendingsmethode’ van Adriani en Kruyt was deze opdracht Kraemer op het lijf geschreven. Zending was geen religieuze propaganda, maar deelnemen aan het leven van de mensen en volken. Ze moesten niet worden beleerd; hun drang tot zelfontplooiing moest worden gestimuleerd. Een goede zendeling was een gids die zo snel mogelijk naar zelfstandigheid leidde: naar een ‘eigen’ kerk, zonder blanke bevoogding. In zijn boek The christian message in a non-christian world, verschenen in 1938, noemde Kraemer dit ‘bijbels realisme’. Zending was geen verbreiding van christelijke idealen of leerstellingen; zending was het getuigenis van de werkelijkheid van Gods reddende daden voor mens en wereld.

Kraemers boek maakte wereldwijd grote indruk, maar er klonk ook kritiek. Want hoe was zijn rotsvaste overtuiging dat de bijbelse boodschap het ware woord was te rijmen met zijn respect voor andere culturen en religies? Immers, als de bijbelse boodschap absoluut was, waren andere religies dan niet te bestrijden dwalingen? En als het christendom niet het alleenrecht op de waarheid had, wat was dan nog het nut van zending?

In 1937 werd Kraemer hoogleraar godsdienstgeschiedenis en godsdienstfenomenologie in Leiden, maar als gevolg van de oorlog kwam zijn professoraat niet goed uit de verf. In oktober 1940 werd de Leidse universiteit door de Duitse bezetter gesloten. Kraemer raakte betrokken bij het kerkelijk verzet en zat anderhalf jaar gevangen in het gijzelaarskamp Sint-Michielsgestel. Na de bevrijding vormde hij met Banning en Gravemeijer een driemanschap dat de Nederlandse Hervormde Kerk nieuw leven wilde inblazen. Beslechting van de richtingenstrijd en reorganisatie werden de belangrijkste speerpunten, zaken die Kraemer echter van secundair belang achtte. ‘Gemeenteopbouw’ was belangrijker. De lijn van zijn missionaire werk in Indië doortrekkend legde hij de nadruk op het gemeente-van-Christus-zijn. ‘Back at fundamentals!’ De onmondige ‘luistergemeente’ had afgedaan, betoogde Kraemer in zijn boek De roeping der kerk.

In 1947 legde Kraemer zijn Leidse professoraat neer en vertrok naar Zwitserland waar hij directeur werd van het Oecumenisch Instituut van de Wereldraad van Kerken. Dit bleef hij tot zijn pensionering in 1956. De resterende jaren van zijn werkzame leven, dat herhaaldelijk werd onderbroken door lichamelijke en geestelijke inzinkingen, stonden in het teken van reizen en schrijven. In 1958 verscheen A theology of the laity waarin Kraemer zijn ijveren voor gemeenteopbouw kon verbinden met de ontluikende aandacht voor de ‘leek’ in de kerk – ‘gewone’ gelovigen, zonder functie.

Auteur: Peter Bak, voor Protestant.nl, 24 november 2008

Verder lezen: A.Th. van Leeuwen, Hendrik Kraemer. Pionier der oecumene (Basel 1962) ; E. Jansen Schoonhoven, ‘Kraemer, Hendrik’, in: Biografisch lexicon voor de geschiedenis van het Nederlands Protestantisme I (Kampen 1983), 104-110

Informatie op internet: Hendrik Kraemer Haus'''Hendrik Kraemer Insituut

Thank you for evaluating SQLViewPro. If after your evaluation you wish to support great DotNetNuke software, please visit the store to purchase a membership. Use discount code 'TRIAL' at checkout for 10% off!