A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z

RSS

Bastiaans, Johannes Gijsbertus

Gewijzigd op 31-10-2012 17:25 by host Gecategoriseerd als Markante protestanten, MP uitgelicht
Afbeelding
Nederlands organist en componist (Wilp 31 oktober 1812 - Haarlem 16 februari 1875)

Als componist staat zijn naam boven negen liederen in het Liedboek voor de Kerken: Johannes Gijsbertus Bastiaans. Het bekendste lied is ‘De Heer is mijn Herder’, het veertiende in de bundel. Het werd door Jan Jacob Lodewijk ten Kate gedicht, naar psalm 23, en door Bastiaans van melodie werd voorzien. Ook componeerde hij ‘Ontwaak, gij die slaapt en sta op uit de doôn’ (462) en ‘Van U zijn alle dingen’ (465).

Jan Bastiaans werd geboren op Hervormingsdag, 31 oktober 1812. Zijn wieg stond in Wilp, niet ver van Deventer. Zijn vader, ‘rentenier’ van beroep, was toen al 62 jaar oud, zijn moeder 21 jaar jong. In het gezin bleken Jan en zijn een jaar jongere broer Henk artistiek begaafd. Henk was een talentvolle tekenaar, Jan had aanleg voor muziek. In zijn geboortedorp werd het verhaal verteld dat Jan in de kerk de belletjes van de collectezak afsneed en er een klokkenspel van maakte. Zijn eerste muziekonderricht ontving hij op tienjarige leeftijd in Deventer van twee Duitse musici, Georg Wilhelm Rönner en Engelbert Biermann.

Het overlijden van zijn vader leek de doodsteek voor verdere muzikale ontwikkeling. Een oom nam de voogdij van de zeven kinderen op zich en bepaalde dat Jan horlogemaker moest worden. In 1832, twintig jaar oud, vestigde Bastiaans zich in Rotterdam waar hij met het repareren van uurwerken in zijn levensonderhoud voorzag, maar – uit het zicht van zijn oom – de muziekstudie weer opnam. Hij ging in de leer bij Carel Ferdinand Hommert, ook weer een Duitser, die de leergierige Bastiaans liet kennismaken met de werken van Johann Sebastian Bach. Hommert had in Dessau gestudeerd, bij Friedrich Schneider die in Nederland een grote naam had in protestantse kerkmuziek. Ook Bastiaans besloot in Dessau, bij Leipzig, te gaan studeren. Aan Schneiders muziekschool bekwaamde hij zich in muziektheorie en repertoirekennis, maar kennelijk verlangde hij meer. In december 1836, na acht maanden, vertrok Bastiaans naar Leipzig, de stad van Bach, waar hij zich als kerkmusicus verder ontwikkelde. Hij studeerde er bij de bekende organist Carl Ferdinand Becker, die hem zijn concertdebuut liet maken, en bij de vermaarde componist Felix Mendelssohn Bartholdy. In mei 1838 verliet Bastiaans Leipzig en keerde in de zomer, na enige muzikale omzwervingen in Duitsland, in Nederland terug. Hij wilde organist worden, maar moest anderhalf jaar lang op een vaste aanstelling wachten. In deze periode was hij overigens vaak achter het orgel van de doopsgezinde kerk in Deventer te vinden. In januari 1840 werd Bastiaans organist van de hervormde Zuiderkerk in Amsterdam, niet zijn eerste keuze. Hij had op de prestigieuzer Nieuwe Kerk geaasd. In de hoofdstad was Bastiaans ook enige tijd verbonden aan de muziekschool van Toonkunst en gaf hij les aan het Blindeninstituut waar orgelspel tot de belangrijkste vakken behoorde. Bastiaans was ook op organisatorisch terrein actief. In 1850, toen Bachs honderdste sterfdag werd herdacht, was hij een van de oprichters van de eerste Nederlandse Bachvereniging.

In 1858 verhuisde Bastiaans naar Haarlem waar hij vaste organist werd van de Sint-Bavokerk. Het orgel verkeerde niet in optimale staat. Bastiaans drong direct op restauratie aan, maar moest acht jaar wachten voordat het orgel onderhanden werd genomen. Ook in Haarlem deed Bastiaans zich als Bachdiscipel kennen. Hij was de drijvende kracht van de in 1871 opgerichte afdeling van de Nederlandse Bachvereniging. Vier jaar later overleed Bastiaans. Zijn zoon, ook Jan geheten, volgde hem als stadsorganist op.

Auteur: Peter Bak, voor Protestant.nl, 18 april 2009

Verder lezen: J.G.A. ten Bokum, Johannes Gijsbertus Bastiaans (1812-1875) (Amsterdam 1971)

Thank you for evaluating SQLViewPro. If after your evaluation you wish to support great DotNetNuke software, please visit the store to purchase a membership. Use discount code 'TRIAL' at checkout for 10% off!