A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z

RSS

Bayle, Pierre

Gewijzigd op 27-11-2012 13:09 by host Gecategoriseerd als Markante protestanten, MP uitgelicht
Afbeelding
Frans filosoof (Carlat 18 november 1647 – Rotterdam 28 december 1706)

Pierre Bayle werd in 1647 geboren in het Zuid-Franse Carlat, als zoon van een predikant. Hij was intelligent, leergierig, en grotendeels autodidact, omdat na de lagere school het geld ontbrak voor een vervolgopleiding. Pas in 1668, op 21-jarige leeftijd, nadat zijn oudere broer Jacob was afgestudeerd, kon Bayle naar de universiteit. Hij bezocht de protestantse academie in Puylaurens, maar het onderwijsniveau viel hem tegen. Heimelijk ging hij naar het jezuïetencollege in Toulon en bekeerde zich zelfs tot het katholicisme. Een breuk met zijn familie was het gevolg.

Een jaar later, in 1670, keerde Bayle terug tot het protestantisme en vertrok voor een studie theologie naar Genève. Na een aantal jaren als privédocent te hebben gewerkt verwierf Bayle de leerstoel filosofie aan de protestantse universiteit van Sedan. Toen de universiteit in 1681 op last van de katholieke koning Lodewijk XIV werd gesloten vertrok Bayle, samen met vriend en collega Pierre Jurieu, naar Rotterdam waar hij filosofie en geschiedenis ging doceren aan de Illustre School. In 1684 begon hij de Nouvelles de la République des Lettres, het eerste populair-wetenschappelijke tijdschrift van Nederland. Ondertussen ging in Frankrijk de vervolging van de protestanten onverminderd door. In 1685 verloren ze hun vrijheid van geloofsuitoefening. Bayles broer Jacob werd gearresteerd en stierf in de cel.

Het verlies greep Bayle zwaar aan, maar anders dan Jurieu was hij geen voorstander van een oorlog tegen de Franse koning en preekte hij tolerantie. Gevoegd bij zijn opvatting dat ongeloof niet noodzakelijkerwijs tot een verwerpelijke levensstijl hoefde te leiden, werden vraagtekens geplaatst achter zijn protestantse geloofsovertuiging. De vriendschap met Jurieu bekoelde en uiteindelijk werd Bayle in 1691 van de Rotterdamse Illustre School verwijderd. Hij besloot zijn leven volledig in dienst van de pen te stellen. In 1697 publiceerde hij de Dictionnaire historique et critique, een woordenboek over allerlei personen en bewegingen op religieus en filosofisch vlak waaraan het hele achttiende-eeuwse Verlichtingsdenken schatplichtig zou zijn. In noten, vaak langer dan de tekst van de artikelen, leverde Bayle stevige kritiek op bestaande opvattingen, met als grondtoon dat geloof en rede onverzoenbaar waren. Men noemde hem daarom wel een ‘fideïst’, iemand die gelooft tegen alle redelijkheid in.

Bayle, die ongehuwd was, kampte zijn laatste levensjaren met een slechte gezondheid. Hij leed aan migraine en kon slecht tegen het Hollandse zeeklimaat. Hij stierf uiteindelijk aan een hartstilstand, 59 jaar oud.

Auteur: Peter Bak, voor Protestant.nl, 31 oktober 2008

Verder lezen: H. Bost, Un ‘intellectuel’ avant la lettre: le journaliste Pierre Bayle (1647-1706) (Amsterdam 1994) ; J. van Sluis, ‘Bayle, Pierre’, in: Biografisch lexicon voor de geschiedenis van het Nederlandse protestantisme, V (Kampen 2001), 41-46 ; J.I. Israel, Radicale verlichting (Franeker 2004)

Informatie op internet: Pierre Bayle stichting

Thank you for evaluating SQLViewPro. If after your evaluation you wish to support great DotNetNuke software, please visit the store to purchase a membership. Use discount code 'TRIAL' at checkout for 10% off!