A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z

RSS

Bergh van Eysinga, Gustav Adolf van den

Gewijzigd op 27-02-2013 14:40 by host Gecategoriseerd als Markante protestanten, MP uitgelicht
Afbeelding
Hervormd theoloog. Jezus van Nazareth had nooit bestaan, maar was ‘de historisering van een idee’. Jezus was geen vergoddelijkte mens, maar een vermenselijkte god. Het nieuwe testament was ‘onecht’: een joodse bewerking van een hellenistisch mytheverhaal waarin een hemelse verlosser de aardse zielen komt redden en, na de dood te hebben overwonnen, terugkeert naar zijn Vader.

Omwille van de strijd tegen de gnostiek en de behoefte van christenen, vooral in Rome, aan een concrete historische held werd de mythe verbonden met messiaanse teksten van het oude testament. Jezus Christus was niet geboren uit de maagd Maria, maar een bedenksel van vroegchristelijke letterkundigen die rijkelijk putten uit de Herculesmythe van de stoïcijnse Romeinse wijsgeer Seneca.

Zie hier de opvattingen van Gustaaf Adolf van den Bergh van Eysinga die in 1874 werd geboren als jongste zoon van een ambtenaar op het departement van Binnenlandse Zaken. Vader overleed anderhalf jaar later waarna zijn moeder hertrouwde met een hervormde predikant. Het gezin, dat uit drie zoons bestond (een vierde stierf na zes weken), verhuisde naar de pastorievan het Groningse Niehove waar Gustaaf naar de openbare lagere school ging. In 1884 nam zijn stiefvader een beroep aan naar Britswerd en Wieverd, in Friesland. Gustaaf bezocht het gymnasium in Sneek en ging in 1893 theologie studeren in Leiden, in navolging van zijn oudste broer Henri. Nieuwtestamenticus W.C. van Manen werd zijn leermeester, een exponent van de Hollandse Radicale School. Niet minder grote invloed op Van den Bergh had de Leidse filosoof G.J.P.J. Bolland. Diens hegeliaanse denkbeelden waren zeker niet vreemd aan Van den Berghs radicale afwijzing van de historische Jezus. De idee ging volgens Hegel immers boven de mens.

Van den Bergh promoveerde in 1901 cum laude op het proefschrift Indische invloeden op oude christelijke verhalen. De keuze van het promotieonderwerp kwam voort uit de familieachtergrond. Grootvader van moederskant, Ph.P. Roorda van Eysinga, was kenner van het Maleis en hoogleraar in de taal-, land- en volkenkunde van Nederlands-Indië. De jonge doctor werd predikant, in Oss waar hij tien jaar bleef. Ook Van den Berghs tweede gemeente lag in Brabant: Helmond. In 1915 werd hij beroepen door de hervormde gemeente van Santpoort die hij 21 jaar zou blijven dienen.

De universiteit werd niet vaarwel gezegd. In 1904 werd Van den Berg privaatdocent aan de Utrechtse universiteit. Zijn kennis was onomstreden, maar zijn radicale theologische opvattingen stonden een professoraat lang in de weg. Dit viel hem pas twintig jaar later toe, in de vorm van een extraordinariaat wordingsgeschiedenis van het christendom, ingesteld door het Haagsch Genootschap tot Verdediging van den Christelijken Godsdienst.

In 1935 volgde een benoeming, opnieuw als bijzonder hoogleraar, aan de universiteit van Amsterdam waar Van den Bergh godsdienstgeschiedenis ging doceren. Aan deze universiteit werd hij een jaar later dan eindelijk gewoon hoogleraar, met als leeropdracht de uitlegging van het nieuwe testament, de oud-christelijke letterkunde en de godsdienstgeschiedenis. In 1944 ging Van den Bergh met emeritaat. In Utrecht bleef hij doceren tot zijn dood, in 1957. Wetenschappelijk stond hij toen vrijwel alleen. Zijn radicale opvattingen over Jezus en het nieuwe testament hadden nauwelijks aanhang meer. Was Allard Pierson de pionier van de Radicale School, Van den Bergh van Eysinga was de hekkensluiter.

Auteur: Peter Bak, voor Protestant.nl, 29 april 2009

Verder lezen: P.W. van der Horst, ‘G.A. van den Bergh van Eysinga’, in: Biografisch Lexicon voor de Geschiedenis van het Nederlandse Protestantisme (Kampen 1988), 37-39 ; J. Smit Sibinga, ‘G.A. van den Bergh van Eysinga’, in: R.B. ter Haar Romeny en Joh. Tromp (red.), Quisque suis viribus 1841-1991. 150 jaar theologie in dertien portretten (Leiden 1991), 165-177

Informatie op internet: Biografisch Woordenboek van Nederland ; Digitale bibliotheek voor de Nederlandse letteren

Thank you for evaluating SQLViewPro. If after your evaluation you wish to support great DotNetNuke software, please visit the store to purchase a membership. Use discount code 'TRIAL' at checkout for 10% off!