A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z

RSS

Bernhardi, Jean Louis

Gewijzigd op 10-06-2013 17:24 by host Gecategoriseerd als Markante protestanten, MP uitgelicht
Afbeelding
Lekentheoloog, evangelist, publicist (Utrecht 15 september 1811 - Utrecht 4 mei 1873).

Hij was ongeveer tegen alles: revolutie, volkssoevereiniteit, vaccinatie, verzekering, filantropie, roomse kerk, christelijke school, spoorwegen, snelvuurkanon. Rechtlijnig is een te bescheiden kwalificatie voor Jean Louis Bernhardi, zoon van een Utrechtse zadelmakersknecht. Hij was radicaal, ruig. Een arbeiderskind dat met veel pijn en moeite opklom tot de kleine burgerij: te groot voor het servet, te klein voor het tafellaken.

Zijn dwarse opvattingen liet Bernhardi de vrije loop in De Zamenspraken van Keesbuur, een weekblaadje dat tegen de prijs van twee cent betaalbaar was voor het gewone volk en de ongekende oplage van twintigduizend bereikte. In zijn jonge jaren werd Bernhardi gegrepen door rechtvaardiging en heiliging werden in orthodox-protestantse kring bestreden, onder meer door Da Costa. Bernhardi moest zijn werk als evangelist beëindigen en werd klerk op het Utrechtse stadsarchief. Ook werkte hij enige tijd als tapijtfabrikant.

Intussen zette Bernhardi zijn kohlbruggiaanse aanklacht tegen de tijdgeest in zijn vrije tijd onvermoeibaar voort, nog scherpere lijnen trekkend dan zijn leermeester. Waar Kohlbrugge betoogde dat alle heil menselijke toerekening was, omdat in Gods ogen niets goed was, noemde Bernhardi gelovigen zonder enige gêne monsters van zonde, antichristenen, pestplagen der mensheid. Met lap- en stukwerk nam God geen genoegen. Het getheologiseer over de oude, zondige mens en de nieuwe mens die bezield door de Heilige Geest al het oude achter zich had gelaten was volgens Bernhardi weerzinwekkend menselijk geknutsel. Heel veel mensen, de afgescheidenen van 1834 niet uitgezonderd, bezagen zichzelf als zó vroom dat ze God het werk uit handen hadden genomen.

Zending, filantropie, bijzondere school: Bernhardi wees het alles als quasiheilige werken van de hand. Er zij calvinistisch onderwijs voor heel het volk of er zij geen onderwijs, gaf hij Schoolstrijd met de roomsen kon geen sprake zijn. Rome was de antichrist, een opvatting die Bernhardi in 1853 in de voorste gelederen van de Aprilbeweging had gebracht. Het was niet al venijn dat de Utrechtse lekentheoloog voortdreef. Bernhardi’s engagement had ook een sociale component die hem zelfs op het zo verfoeide terrein van de filantropie deed belanden. Bernhardi nam het initiatief tot de stichting van een weeshuis in het vissersdorp Huizen dat zwaar had geleden onder de strenge winter van 1860-1861. Het huis werd voor een belangrijk deel gebouwd met het geld dat over was van de inzameling die Bernhardi onder de lezers van zijn Zamenspraken had gehouden, ten bate van een koning Willem III aan te bieden, met zilver beslagen statenbijbel. Het cadeau was een blijk van dank en eerbied voor het medeleven dat de vorst had betoond met de slachtoffers van de watersnoodramp die de Bommelerwaard en het Land van Maas en Waal in 1861 had getroffen. Het surplus van de inzameling werd door Bernhardi bestemd voor het Oranje-Weeshuis in Huizen.

In 1872 nam Bernhardi, driehonderd jaar nadat de watergeuzen het havenstadje hadden bevrijd, het voortouw tot een weeshuis in Den Briel. De opening van dit Nationaal Geuzengesticht, in oktober 1873, mocht hij niet meer beleven. Vijf maanden eerder had een longontsteking een einde aan zijn strijdbare leven gemaakt.

Auteur: Peter Bak, voor Protestant.nl, 8 mei 2009

Verder lezen: W. van der Zwaag, Jean Louis Bernhardi. Een leketheoloog uit de school van Kohlbrugge en Bilderdijk (Houten 1987)

Thank you for evaluating SQLViewPro. If after your evaluation you wish to support great DotNetNuke software, please visit the store to purchase a membership. Use discount code 'TRIAL' at checkout for 10% off!