A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z

RSS

Biesheuvel, Jacobus Martinus Arend

Gewijzigd op 15-02-2013 10:58 by host Gecategoriseerd als Markante protestanten, MP uitgelicht
Afbeelding
Verhalenschrijver (Schiedam 23 mei 1939)

‘Ik ben alleen en droevig, en zo zal het altijd blijven,’ schreef hij in het verhaal ‘Ontakeling’, opgenomen in zijn zesde verhalenbundel De verpletterende werkelijkheid. Zeven jaar eerder, in 1972, had Maarten Biesheuvel de vaderlandse literatuur overrompeld met In de bovenkooi, zijn eerste bundel verhalen: over levensangst en mensenvrees, krankzinnigheid en Karel van het Reve die God is, angst en eenzaamheid. Doldwaze vertellingen waarin barokke, bijbelse taal even veelvuldig met platvloersheden wordt afgewisseld als er absurdistische verhaalwendingen zijn. Lachen om niet te huilen, gek doen om de werkelijkheid dragelijk te maken. Levensangst, geboren uit een terugverlangen naar de eenvoud van het gereformeerde geloof uit zijn kinderjaren.

Jacobus Martinus Arend Biesheuvel werd op 23 mei 1939 geboren in Schiedam. Zijn vader werkte er als archivaris op de werf Wilton Feijenoord. Op twaalfjarige leeftijd ging Maarten naar het Vlaardingse Groen van Prinstererlyceum waar zijn eerste pennenvruchten in het schoolblad Groenvoer verschenen. In 1956 werd hij wegens ‘eigenzinnig gedrag’ van school gestuurd en ging hij in de haven werken. Na te zijn gezakt voor het avondgymnasium stuurden zijn ouders hem naar het stedelijk gymnasium dat hij uiteindelijk met een diploma verliet.

In 1960 schreef Biesheuvel zich als student aan de Leidse rechtenfaculteit in. Samen met biologiestudent Jezus Christus zelf.

Weer opkrabbelend werd Biesheuvel in 1968 medewerker van de Delftse Stichting Moeilijk Toegankelijk Wetenschappelijke Literatuur. Na een cursus bibliotheekwetenschap te hebben gevolgd, werd hij leeszaalopzichter in het Haagse Vredespaleis. Inmiddels had Hollands Maandblad een tweede verhaal gepubliceerd. Ook Maatstaf en Avenue namen verhalen op die in 1972, samen met andere, werden gebundeld in In de bovenkooi. De recensies waren lovend, ook die van de tweede bundel, Slechte mensen, die in 1973 verscheen. Biesheuvel zegde zijn baan in het Vredespaleis op en besloot zijn leven aan de pen te wijden.

Dat viel niet mee. Een nieuwe depressie volgde, maar niet zo diep als eind jaren zestig. Biesheuvel slaagde er in te blijven schrijven, vanaf 1976 in combinatie met een deeltijdbaan als medisch jurist in dienst van het Leidse academisch ziekenhuis. Om het jaar verscheen een nieuwe bundel met verhalen waarin het autobiografische meer en meer plaatsmaakte voor het grotesk-anekdotische. Eind jaren zeventig, begin jaren tachtig leek een iets zonniger kijk op de wereld door te breken, wat niet door alle recensenten werd gewaardeerd. Er werd van kneuterigheid en verlies aan strijdbaarheid gerept. De tiende bundel, Reis door mijn kamer uit 1984, werd echter weer lovend onthaald en bezorgde Biesheuvel de Bordewijkprijs. Herhaaldelijk zette hij zich aan een roman, om telkens tot de conclusie te komen dat het genre hem niet was gegeven. ‘Een romanfiguur zou bij mij vaag blijven, ik kan zo’n persoon niet steentje voor steentje bouwen. Daar ben ik te egocentrisch voor.’ Biesheuvel moest over zichzelf schrijven: een bange man in een onleefbare maatschappij, met als toevluchtsoord het papier waarop hij een huisje-boompje-beestje-paradijs kon scheppen. Vroeger was veilig, toen God goed was en de wereld even gesloten als overzichtelijk. ‘Hoe ouder je wordt,’ zei Biesheuvel eens, ‘hoe groter je hang naar het geloof.’ En hoe groter ook de deceptie. God behoorde liefde te zijn, maar de wereld was een kwelling.

In de negentiger jaren stokte Biesheuvels productie. Hij verdween naar de achtergrond, om soms met een hilarisch optreden op radio of tv een teken van leven te geven. In 2007 ontving hij de prestigieuze P.C. Hooftprijs, een jaar later verscheen zijn Verzameld Werk.

Auteur: Peter Bak, voor Protestant.nl, 2 mei 2009

Verder lezen: Ton Lohman, De wereld van Maarten Biesheuvel (Amsterdam 1986) ; Hans Werkman, ‘Biesheuvel vijftig’, in: Ons Erfdeel XXXII, 5 (1989), 711-716

Thank you for evaluating SQLViewPro. If after your evaluation you wish to support great DotNetNuke software, please visit the store to purchase a membership. Use discount code 'TRIAL' at checkout for 10% off!