A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z

RSS

Bijzonder onderwijs

Gewijzigd op 29-11-2012 14:29 by host Gecategoriseerd als Onderwijs, Uitgelicht
Afbeelding
Onderwijs dat niet uitgaat van de overheid en niet volledig door de overheid wordt bekostigd.

Bijzonder onderwijs vindt in Nederland zijn juridische basis in artikel 23 van de grondwet, waarin de vrijheid tot het geven van onderwijs is neergelegd. Het nam na 1917 een grote vlucht, toen de financiële gelijkstelling van bijzonder aan openbaar onderwijs in de grondwet werd opgenomen. Onderwijs dat uitsluitend uit particuliere bijdragen wordt gefinancierd, wordt particulier onderwijs genoemd. Het bijzonder onderwijs kan als volgt worden ingedeeld: - het bekostigd bijzonder onderwijs; - het niet bekostigd, maar wel erkend bijzonder onderwijs; - het niet bekostigd en niet erkend bijzonder onderwijs.

In het bekostigd bijzonder onderwijs is het protestants onderwijs sterk vertegenwoordigd. In het basis- en voortgezet onderwijs bedraagt het aandeel ongeveer 25%, in het beroeps- en universitair onderwijs is dit percentage geringer. Het aandeel van het katholiek onderwijs is daar groter, hoewel dit de laatste jaren terugloopt. Sterk in opkomst is het bijzonder-neutraal onderwijs, een vorm die alle godsdiensten en levensbeschouwingen als gelijkwaardig beschouwt.

Het aantal richtingen in het bijzonder onderwijs is sterk toegenomen. Binnen het protestants basisonderwijs alleen al kunnen de volgende richtingen worden onderscheiden: protestants-christelijk; vrijgemaaktgereformeerd; reformatorisch; gereformeerde grondslag; gereformeerde belijdenis.

Daarnaast kennen we de volgende richtingen: bijzonder-neutraal; katholiek; antroposofisch (vrije school); joods-orthodox; joods-orthodox (Oost-Europees); het Cheider; Plato; rozenkruisers; islamitisch-orthodox; islamitisch-liberaal; hindoeorthodox; hindoe-liberaal; evangelisch; Hernhutters. Binnen de protestants-christelijke en de katholieke richting is sprake van grote differentiatie; van ‘de’ protestantse en van ‘de’ katholieke school kan niet meer gesproken worden. Ook het onderscheid tussen sommige richtingen is aan erosie onderhevig. Door de regeringspolitiek die gericht is op schaalvergroting, vindt fusie plaats van instellingen met een verschillende richting (de samenwerkingsschool) of worden sommige richtingen vervangen door een nieuwe. Ook verdwijnt langzamerhand het juridische verschil met de openbare school. Zo is het mogelijk gemaakt dat dezelfde rechtspersoon zowel een openbare als een bijzondere school instandhoudt en dat een openbare school door een stichting bestuurd wordt. Voorts behoort tot de mogelijkheden dat in dezelfde school openbaar en bijzonder onderwijs wordt gegeven.

Een kenmerkend verschil binnen het bijzonder onderwijs is de rechtspersoon die een school instandhoudt. Binnen het katholiek onderwijs is dat vooral een stichting, in het protestants onderwijs meestal een vereniging die leden kent. In het protestantse onderwijs is de laatste decennia een overschakeling merkbaar van de verenigings- naar de stichtingsstructuur. De daadwerkelijke invloed van de betrokkenen wordt daarmee minder.

Een belangrijke rol in en voor het bijzonder onderwijs is gespeeld door de zogenoemde koepelorganisaties. De Nederlandse Protestants-Christelijke Schoolraad (NPCS), de Nederlandse Katholieke Schoolraad (NKSR) en de Nederlandse Algemeen Bijzondere Schoolraad (NABS) behartigden de belangen van de per zuil opgezette organisaties. De laatste jaren hebben de koepels sterk aan invloed verloren ten gunste van organisaties die niet per zuil zijn opgericht. De NPCS is inmiddels opgeheven.

Ook is er een tendens te bespeuren waarbij de organisaties die zich op een richting baseren, fuseren met andere. Zo zijn de organisatie van protestantse leraren (CVHO) en de organisatie van katholieke leraren Bonaventura toegetreden tot de niet op een levensbeschouwelijke richting gebaseerde Algemene Onderwijsbond.

Bovenstaande ontwikkelingen vinden hun oorsprong in de vervaging van de tot dusver bestaande levensbeschouwelijke tegenstellingen; de toenemende individualisering, waardoor het collectief aan invloed verliest; en de regeringspolitiek die, gericht op bezuiniging en schaalvergroting, weinig stimulerend is voor schoolvorming op basis van richting.

Auteur: A. Postma uit: G. Harinck e.a. (red.), Christelijke Encyclopedie (Kampen 2005)

Verder lezen: A. Postma, Handboek van het Nederlandse Onderwijsrecht (Zwolle 1995)

Thank you for evaluating SQLViewPro. If after your evaluation you wish to support great DotNetNuke software, please visit the store to purchase a membership. Use discount code 'TRIAL' at checkout for 10% off!