A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z

RSS

Boerwinkel, Feitse

Gewijzigd op 18-01-2013 10:46 by host Gecategoriseerd als Markante protestanten, MP uitgelicht
Afbeelding
Neerlandicus en cultuurfilosoof (Amersfoort 12 mei 1906 - Driebergen 6 mei 1987)

Onderwijzerszoon Feitse Boerwinkel groeide op in een Amersfoorts gezin dat een ruimhartig gereformeerd geloof aanhing. Muziek en literatuur namen er een belangrijke plaats in. Tekenend voor de niet strikt belijnde geestelijke sfeer was ook dat Feitse na de christelijke lagere school niet naar het christelijk lyceum in Hilversum ging, maar naar het openbare stedelijk gymnasium in Amersfoort.

Na de afzetting in 1926 van de Amsterdamse predikant Geelkerken keerde Feitse, twintig jaar oud en student-Nederlands aan de Utrechtse rijksuniversiteit, de gereformeerde kerken de rug toe. Hij trad toe tot Geelkerkens Hersteld Verband dat in 1946 zou opgaan in de hervormde kerk. Tijdens zijn studiejaren was Boerwinkel zowel lid van de gereformeerde studentenvereniging SSR als van de minder besloten en vooruitstrevender NCSV. Hij ontwikkelde een brede sociale, culturele en politieke belangstelling, onder meer gestimuleerd door het werk van Barth en – later – Miskotte. De literatuur confronteerde Boerwinkel met de gruwelen van de oorlog van ’14-’18. Hij werd pacifist en weigerde militaire dienstplicht. Als gewetensbezwaarde werd Boerwinkel tewerkgesteld op het Centraal Bureau voor de Statistiek waar hij leden van de SDAP leerde kennen, onder meer de econoom Jan Tinbergen. Boerwinkel omarmde de sociaal-democratie en werd partijlid. Ook trad hij toe tot Kerk en Vrede.

Na de voltooiing van zijn studie, in 1932, keek ook Boerwinkel in het grimmige gezicht van de economische crisis. Pas in 1934 kreeg hij een vaste betrekking, op het Amersfoortse Montessorilyceum waarvan hij twee jaar later rector werd. Inmiddels ontgingen de beangstigende ontwikkelingen in nazi-Duitsland Boerwinkel allerminst. Het verdrag van München waarmee Engeland en Frankrijk in september 1938 Tsjechoslowakije aan Hitler prijsgaven, ten einde oorlog te voorkomen, leidde tot Boerwinkels vertrek bij Kerk en Vrede dat zich tegen het verdrag keerde. Twee jaar later was Hitler heer en meester op het Europese vasteland. Toen in 1942 de deportatie van joodse landgenoten begon stelde Boerwinkel en zijn vrouw hun huis open voor onderduikers. Als schoolrector verzette hij zich tegen de arbeidsdienstplicht voor jongens boven de achttien jaar.

In het bevrijdingsjaar 1945 verruilde Boerwinkel het Amersfoortse Montessorilyceum voor het directorium van het instituut Kerk en Wereld in Driebergen. Ook werd hij rector van het aan het instituut gelieerde internaat dat werkers in kerkelijke arbeid (‘wika’s’) opleidde. De opleiding werd in 1953 verzelfstandigd tot School voor Maatschappelijk Werk, later Academie ‘De Horst’ genoemd. Boerwinkel doceerde er onder meer cultuurgeschiedenis, hedendaagse politieke en geestelijke stromingen en moderne literatuur. Zijn grote maatschappelijke betrokkenheid stak hij niet onder stoelen of banken en drukte een groot stempel op de opleiding. In de jaren vijftig gold Boerwinkels engagement vooral de atoombewapening. In 1956 gaf hij de stoot tot het Comité Stopzetting Atoomproeven dat zich ook buiten de landsgrenzen manifesteerde en er niet weinig toe bijdroeg dat de hervormde kerk zich in 1962 tegen kernwapens uitsprak. Boerwinkel profileerde zich ook als strijder tegen de Zuid-Afrikaanse apartheidspolitiek en maakte zich sterk voor een dialoog tussen joden, christelijken en moslims. Voorts was hij pleitbezorger van ‘de derde weg’ die de wereld uit de wurggreep van de Oost-West-tegenstelling wilde bevrijden.

Boerwinkels engagement kreeg in 1966 zijn schriftelijke neerslag in Inclusief denken, met als veelzeggende ondertitel: ‘een andere tijd vraagt een ander denken’. Het oude denken, waarin eigenbelang en conflicten hoogtij vierden, had afgedaan. De nieuwe tijd vroeg om solidariteit en tolerantie. Niet langer exclusief maar inclusief denken: hulpvaardigheid zonder eigenbelang. In het vigerende klimaat van vernieuwing en verandering raakte Boerwinkel een gevoelige snaar want het boek beleefde de ene herdruk na de andere. Ook Eind of nieuw begin, dat in 1974 verscheen, en Meer dan het gewone, van drie jaar later, vonden gretig aftrek. Toen Boerwinkel in 1987 overleed waren verbeelding en bevlogenheid goeddeels verdrongen door een neoliberale no-nonsense-geest. Die was de opmaat tot de ikmiddelpuntige jaren negentig waarin groeicijfers en beurskoersen skyhigh gingen. In het nieuwe millennium trad echter een kentering op en is er, als reactie op maatschappelijke verharding en verruwing en in het kader van de interculturele communicatie, weer oog voor de waarde van Boerwinkels inclusief denken.

Auteur: Peter Bak, voor Protestant.nl, 12 mei 2009

Verder lezen: T.M. Gilhuis en J. Hordijk, Gaat het al beginnen? De erfenis van Feitse Boerwinkel voor opvoeding en onderricht (Kampen 1989)

Informatie op internet: Biografisch Woordenboek van Nederland

Thank you for evaluating SQLViewPro. If after your evaluation you wish to support great DotNetNuke software, please visit the store to purchase a membership. Use discount code 'TRIAL' at checkout for 10% off!