A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z

RSS

Boeyinga, Berend Tobia

Gewijzigd op 13-12-2012 18:51 by host Gecategoriseerd als Markante protestanten, MP uitgelicht
Afbeelding
Architect (Noord-Scharwoude 27 maart 1886 - Amsterdam 6 november 1969)

Berend Boeyinga werd geboren in Noord-Scharwoude, een dorp in het Langedijkse ‘rijk der duizend eilanden’: een ambacht van akkers en sloten dat zijn weerga niet kende. Berends vader was predikant, maar geen theoloog. Hij was een timmerman die op grond van ‘singuliere gaven’ tot het predikambt was toegelaten.

In 1899, toen Berend 13 jaar oud was, verhuisde het domineesgezin naar het Zeeuwse Arnemuiden. Berend wilde met zijn handen werken. Hij bezocht de ambachtsschool en burgeravondschool in Middelburg en werkte vervolgens als timmerman, tekenaar en bouwopzichter. Na verschillende aanvullende diploma’s te hebben behaald vestigde Boeyinga zich in Amsterdam. Hij werd werkzaam op het bureau van architect Ed. Cuypers, kraamkamer van de Amsterdamse School, een door het expressionisme beïnvloede bouwstijl die brak met de sobere, rationalistische opvattingen van Berlage. Naast zijn praktijkwerk volgde Boeyinga – onderbroken door twee jaar mobilisatie tijdens de eerste wereldoorlog – de cursus Voortgezet en Hooger Bouwkunst Onderricht (VHBO) die hij in 1919, 33 jaar oud, afrondde.

Inmiddels werkte Boeyinga, onder supervisie van Michel de Klerk, voortrekker van de Amsterdamse School, aan de bouw van woningblokken aan het Amsterdamse Spaarndammerplantsoen. In 1921 werd Boeyinga architect bij de Gemeentelijke Woningdienst en ontwierp hij de tuindorpen Oostzaan, Nieuwendam en Buiksloterham in Amsterdam-Noord. De dorpen gelden als hoogtepunt van de architectuur van de Amsterdamse School.

In 1923 schreef Boeyinga in op een prijsvraag voor een te bouwen kerk aan de Amsterdamse Wittenkade. Zijn ontwerp was geënt op Onze Eeredienst, het boek waarin Abraham Kuyper zijn visie op kerkbouw had ontvouwd. Kuyper stelde de kansel centraal wat resulteerde in een amfitheaterachtig interieur en een exterieur dat afweek van de kruisvormige katholieke kerken. Hoewel Boeyinga de prijsvraag niet won leverde zijn ontwerp hem in 1925 twee bouwopdrachten op. Al langer ontevreden over zijn anonieme en afhankelijke positie bij de Amsterdamse Woningdienst besloot hij zich een jaar later als zelfstandig architect te vestigen. In hetzelfde jaar – 1926 – verliet Boeyinga de gereformeerde kerken en sloot hij zich aan bij het Hersteld Verband van ds. J.G. Geelkerken bij wie hij kerkte. Geelkerkens kerkgenootschap zou zich in 1946 bij de hervormde kerk aansluiten. In 1968, een jaar voor zijn dood, zou Boeyinga terugkeren naar de gereformeerde kerken.

Als zelfstandig architect maakte Boeyinga direct naam. In 1927 verrees aan de Kloppersingel in Haarlem een in het oog springend kerkgebouw die hij had ontworpen naar Kuypers voorschriften. Het interieur was waaiervormig om de kansel heen gebouwd en kende opvallende paraboolvormige gewelven. In de entrees liet Boeyinga de beeltenissen van reformatorische voormannen (Luther, Calvijn, Kuyper) uithakken, wat door puriteinen als ‘paapse afgoderij’ werd veroordeeld. Ook de kerken die Boeyinga in Bergen op Zoom (1928), Rotterdam-Hillevliet (1929) en Amsterdam (Waalstraat 1936) bouwde hadden een waaiervorm. Voor kleinere kerken koos Boeyinga meestal voor een ander ontwerp: lage zijmuren en een hoog zadeldak met een torentje. Hij ontwierp ook landhuizen, kantoren en openbare gebouwen waarvan de laboratoria van de Vrije Universiteit, begin jaren dertig verrezen aan de De Lairessetraat in Amsterdam, de bekendste zijn.

Boeyinga, die talrijke bestuursfuncties bekleedde en docent aan het VHBO was, legde zich na 1945 toe op groot restauratiewerk. Zo herstelde hij de Arnhemse Sint-Eusebiuskerk die in september 1944, tijdens de geallieerde operatie Market Garden, was verwoest. Een van Boeyinga’s laatste nieuwe werken was de gereformeerde Pniëlkerk die in 1954 aan de Bos- en Lommerweg in Amsterdam-West werd gebouwd. Hier werd in 2003 een tentoonstelling over Boeyinga en zijn werk gehouden. In hetzelfde jaar brandde de kerk aan de Haarlemse Kloppersingel tot de grond toe af. De beeltenissen van de reformatorische voormannen bleven gespaard.

Auteur: Peter Bak, voor Protestant.nl, 11 mei 2009

Verder lezen: Radboud van Beekum, Amsterdamse School architect B.T. Boeyinga 1886-1969 (Bussum 2003)

Informatie op internet: Instituut voor Nederlandse geschiedenis

Thank you for evaluating SQLViewPro. If after your evaluation you wish to support great DotNetNuke software, please visit the store to purchase a membership. Use discount code 'TRIAL' at checkout for 10% off!