A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z

RSS

Fraanje, Jozias

Gewijzigd op 29-05-2013 11:02 by host Gecategoriseerd als Markante protestanten, MP uitgelicht
Afbeelding
Predikant in de Gereformeerde Gemeenten (Biezelinge 20 oktober 1878 - Barneveld 3 september 1949)

Lezen en schrijven leerde hij pas op latere leeftijd, van vrienden. Omdat zijn ouders tegen verplichte vaccinatie waren, mocht Joost niet naar school. Met schrijven hield hij levenslang moeite. De vele brieven die Fraanje als predikant schreef dicteerde hij aan zijn vrouw en kinderen. ‘Je wist niet beter,’ aldus zoon Louis. ‘Ik heb ook wel brieven voor de jongens in Indië geschreven.’ Maar hij herinnerde zijn vader vooral als bidder. ’s Nachts bad hij uren in eenzaamheid, ’s morgens vroeg ging hij met het hele gezin op de knieën. ‘Net als Henoch wandelde hij met God.’

Dat deed Fraanje sinds zijn zesentwintigste levensjaar. Toen hij zeventien was had de Heer zich, naar eigen zeggen, al eens met hem bemoeid, maar tevergeefs. Op zijn eenentwintigste ‘kreeg hij de zonde lief’, maar de bekering volgde uiteindelijk toch, tijdens een preek van de Meliskerkse oefenaar G.H. Kersten. Fraanje voegde zich bij de vrije kruisgemeente in Goes die zich een jaar later, in 1905, aansloot bij de ledeboeriaanse gemeente. Deze vereniging werd twee jaar later ook landelijk een feit, met de oprichting van de gereformeerde gemeenten. Fraanje verbond zich in 1909 als oefenaar aan de Goesse gemeente. Drie jaar later trok hij naar Terneuzen waar hij als predikant werd bevestigd. In 1913 werd Fraanje in Rotterdam bevestigd, in 1916 keerde hij terug naar Goes, om twee jaar gehoor te geven aan een beroep uit Barneveld waar Fraanje meer dan veertig jaar, tot zijn dood, zou blijven.

De Barneveldse gemeente voer wel na de komst van Fraanje en groeide snel. Elders op de Veluwe stichtte hij nieuwe gemeenten en daarnaast ging hij veel in vacante plaatsen voor. Het maakte Fraanje tot de invloedrijkste predikant binnen de gereformeerde gemeenten, na Kersten, met wie hij op een aantal punten van mening verschilde. Kersten ijverde voor de oprichting van een theologische school: om goed te kunnen preken moest je studeren. Fraanje, autodidact, bestreed dit, maar zou later zijn verzet tegen de school staken en zelfs voorzitter van de commissie van toezicht worden. Hij keerde zich ook tegen Kerstens lidmaatschap van de Tweede Kamer, namens de SGP. Ambtsdragers hadden volgens Fraanje niets in de politiek te zoeken. Hij ging zelfs zo ver dat hij kerkenraadsleden die lid waren van een kiesvereniging het avondmaal onthield en zijn gemeenteleden opriep niet te gaan stemmen.

Fraanje was niet alleen weinig studieus, maar hij had ook een afkeer van alles wat met organisaties en regelgeving te maken had. Hij volgde louter zijn hart, ook in zijn preken die een verslaggeving waren van zijn innerlijke geloofsleven. ‘Je moet er oren naar hebben om dat te kunnen beluisteren,’ beaamde zijn zoon jaren later. In Barneveld was dat kennelijk geen probleem want Fraanje, die sterk supralapsarisch dacht, werd er bijkans vereerd. Góédgelovig was hij ook. Meer dan eens liet Fraanje zich geld aftroggelen door ogenschijnlijk vrome mensen die zich over hun armoede kwamen beklagen.

De oorlog maakte een derde scheidslijn met Kersten zichtbaar. De voorman preekte een lijdelijke houding tegenover de Duitsers, de bezetting opvattend als een gesel Gods dat het Nederlandse volk, als straf voor begane zonden, had te dragen. Fraanje was echter overtuigd anti-Duits en stak velen de helpende hand toe. Zijn laatste levensjaren werden overschaduwd door de theologische controverse tussen Steenblok en Kok, waarbij Fraanje het vooral stak dat hij als volgeling van eerstgenoemde werd neergezet. Ernstige suikerziekte maakte zijn levensavond nog zwaarder. Fraanjes geloofsvertrouwen werd danig op de proef gesteld, wat na zijn dood, in 1949, voedsel gaf aan het verhaal dat de grote Barneveldse oefenaar ‘in het donker was gestorven’. Zoon Louis bestreed dit. ‘Mijn vader is in ootmoed gestorven. Dat is iets totaal anders.’

Auteur: Peter Bak, voor Protestant.nl, 31 augustus 2009

Verder lezen: Ad Ros (red.), Ter Gedachtenis. Uit het leven en werk van ds. J. Fraanje (Utrecht 1979) ; A. Bel en W. B. Kranendonk, Leven en werk van ds. J. Fraanje (Houten 2000)

Informatie op internet: Reformatorisch dagblad ; De Pelgrim

Thank you for evaluating SQLViewPro. If after your evaluation you wish to support great DotNetNuke software, please visit the store to purchase a membership. Use discount code 'TRIAL' at checkout for 10% off!