A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z

RSS

Greijdanus, Seakle

Gewijzigd op 21-09-2012 11:16 by host Gecategoriseerd als Markante protestanten, MP uitgelicht
Afbeelding
Predikant en hoogleraar (Arum 1 mei 1871 - Zwolle 19 mei 1948)

Weinig wees er in Greijdanus’ jonge jaren op dat hij predikant zou worden, laat staan hoogleraar. Beide ambten waren weliswaar door verre voorvaderen bekleed, maar Saekle kwam op 1 mei 1871 als oudste zoon van een Friese landarbeider ter wereld. Zes jaar later verhuisde het gezin van Arum naar Witmarsum waar Greijdanus senior als molenaarsknecht ging werken. Saekle ging er naar de lagere school, maar moest de houten banken op tienjarige leeftijd verlaten om op het land te gaan werken.Acht jaar later, in 1889, werd hij schoenmakersleerling. Vrije tijd ging aan zelfstudie op.

De Doleantie, die in 1887 ook het Friese platteland bereikte, zorgde voor een beslissende wending in Greijdanus’ maatschappelijk bestaan. De leergierige jongeman trok namelijk de aandacht van twee dolerende predikanten. Het gevolg was dat hij in 1891, financieel gesteund door de Friese synode, het christelijk gymnasium in Zetten kon gaan volgen, inmiddels twintig jaar oud. Twee jaar later besloten zijn ouders, zoals zoveel Friese kleine luyden, naar de Verenigde Staten te emigreren. Hun oudste zoon bleef in Nederland achter en ging in 1895, na toelatingsexamen te hebben afgelegd, theologie studeren aan de Vrije Universiteit waar de colleges van F.L. Rutgers tot zijn favoriete behoorden. Diens nauwgezetheid en scherpzinnigheid spraken Greijdanus meer aan dan de neocalvinistisch systeembouw van Kuyper die met grote grepen en weidse vergezichten gepaard ging.

In 1898 verloofde Greijdanus zich met de Charloise onderwijzeres Maartje Kruithof. Een jaar later besloot ook de familie Kruithof haar geluk in Amerika te gaan zoeken en bleef Greijdanus opnieuw alleen achter. Toen na zijn studie, die hij in 1900 afrondde, een beroep uitbleef, stak ook Greijdanus de oceaan over en voegde zich bij zijn familie en schoonfamilie die beiden in Paterson, New Jersey woonden. Maar in 1902 keerde hij alweer naar het vaderland terug en zette zich aan het schrijven van een proefschrift. Zijn verloofde repatrieerde niet veel later en in 1904, na Greijdanus promotie, vestigden ze zich als domineesechtpaar in Rozenburg. In 1911 werd Greijdanus naar Zuid-Beijerland beroepen, vier jaar later naar het Friese Paesens. In 1917 werd Greijdanus, de voormalige schoenmakersleerling, benoemd tot hoogleraar aan de Theologische Hogeschool in Kampen.

In de IJsselstad zette Greijdanus het werk voort dat hij als publicerend predikant was begonnen: het toetsen van Kuypers grootse conceptie op haar gereformeerde merites, in de geest van leermeester Rutgers. Ook als exegeet ging Greijdanus grondig te werk: bijbelteksten werden woord voor woord uitgebeend. Dat hij voor alles een studeerkamergeleerde was bleek ook op college. Doceren was dicteren. ‘Met een ietwat snijdende en krakende stem,’ aldus een van zijn studenten, Herman Ridderbos, die Greijdanus later zou opvolgen, ‘las hij ons in ijltempo voor de letterlijke tekst van zijn volgende op stapel staande commentaar, zonder onderbreking, toelichting of adempauze.’

Een kamergeleerde dus – géén gereformeerde voorman. Niettemin bracht zijn nauwgezetheid Greijdanus in de schijnwerpers. In 1926 steunde hij weliswaar de leeruitspraken van de synode in de kwestie-Geelkerken, maar kantte hij zich tegen kerkrechtelijke maatregelen. Die waren, strikt bezien, strijdig met de autonomie van de plaatselijke kerk. De synode kon, meende Greijdanus, de band met de betreffende kerkenraad verbreken maar haar niet afzetten. Verzet tegen synodale leeruitspraken over verbond en geloof maakte Greijdanus eind jaren dertig tot bondgenoot van zijn Kamper collega Schilder. Dit leidde er in juli 1944 toe dat Greijdanus door de synode werd geschorst als emeritus-hoogleraar en -predikant. Twee weken later ging hij mee met de Vrijmaking en trad hij weer in actieve dienst, als hoogleraar nieuwtestamentische vakken aan de (vrijgemaakte) Theologische Hogeschool in Kampen. Dit bleef hij zijn tot dood, in 1948.

Auteur: Peter Bak, voor Protestant.nl, 21 september 2009

Verder lezen: D. Deddens/H.R. van de Kamp, ‘Greijdanus’, in: Biografisch Lexicon voor de geschiedenis van het Nederlandse Protestantisme, IV (Kampen 1998), 152-155 ; G. Harinck (red.), Leven en werk van prof. dr. Seakle Greijdanus (Barneveld 1998)

Thank you for evaluating SQLViewPro. If after your evaluation you wish to support great DotNetNuke software, please visit the store to purchase a membership. Use discount code 'TRIAL' at checkout for 10% off!