A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z

RSS

Hoffman, Melchior

Gewijzigd op 19-11-2013 15:37 by host Gecategoriseerd als Markante protestanten, MP uitgelicht
Afbeelding
Zwerfprediker, grondlegger van het Nederlandse anabaptisme (Hall {Dtsl.} ca.1495 - 19 november 1543 Straatsburg)

Van Hoffmans jonge jaren is niets bekend, zelfs over zijn geboortejaar tasten we in het duister. Wel lijkt zeker dat zijn wieg in het Zuid-Duitse Schwäbisch-Hall stond, vijftig kilometer ten noordoosten van Stuttgart. Hoffman, die bontwerker van beroep was, kwam rond 1520 in aanraking met de opvattingen van Maarten Luther. In 1523 trok hij naar Letland waar hij de reformatorische leer ging verkondigen.

Dit ging niet zonder slag of stoot. Hoffman werd er verjaagd en vervolgd, zowel door rooms-katholieken als door reformatorischen die de Duitse lekenprediker niet in hun midden wensten te dulden. Toch kreeg Hoffman aanhang. Toen zijn tegenstanders hem begin 1525 in Dorpat (tegenwoordig Tartu in Estland) wilde oppakken kwamen zijn volgelingen in opstand. Hoffman vluchtte naar Riga waar twee predikanten zich over hem ontfermden. Vanuit Wittenberg stuurde Luther een steunbetuiging.

Hoffman keerde na een halfjaar naar Dorpat terug waar hij al gauw in conflict kwam met lutherse predikanten. Twistappel was de eschatologie, de leer der laatste dingen. Hoffman verkondigde een spoedig einde van de wereld waarna het koninkrijk Gods zou neerdalen, een boodschap die het arme deel van de bevolking bijzonder aansprak. De doop werd het verbondsteken van hen die de spoedige wederkomst van Christus verwachtten. Zijn volgelingen lieten zich opnieuw dopen, als teken dat ze na persoonlijke belijdenis tot de ware kerk waren toegetreden. Ook leerde Hoffman dat alleen wie bezield was door de Heilige Geest de bijbel goed kon uitleggen, waarmee hij vooral zichzelf bedoelde.

Luther nam van dit alles afstand: Hoffman was een fantast die Christus miskende en de kinderdoop loochende. Ook gezagsdragers kwamen tegen zijn leer in het geweer, vanwege de revolutionaire dreiging die ervan uitging. Toen Hoffman, verjaagd uit Letland, begin 1527 in Stockholm aankwam legde de koning hem een predikverbod op. Hoffman week uit naar Lübeck, in Sleeswijk-Holstein, maar was daar zijn leven niet veilig. Hij vluchtte naar het noorden en kwam in Kiel terecht waar hij zich met verlof van koning Frederik I als luthers predikant vestigde.

De strijd voor het ware, doperse geloof ging echter door – in woord, maar ook in geschrift: in Kiel begon Hoffman een drukkerij. De theologische twisten liepen zo hoog op dat Hoffman in 1529 werd verbannen. Hij voegde zich bij de wederdopergemeente in Emden waar hij, zich voordoend als de profeet Elia, de spoedige wederkomst van Christus verkondigde. In de zomer van 1529 reisde Hoffman naar zijn volgelingen in Straatsburg waar de gemoederen alras overhit raakten. Zijn verblijf duurde nog geen jaar.

Hoffman keerde terug naar Emden, van waaruit hij zijn leer in de Nederlanden ging uitdragen. Honderden mensen lieten zich dopen. Jan Trijpmaker, een inwoner van Hoorn die in Emden onder de bekoring van het doperdom was geraakt, werd door Hoffman als ‘oudste’ aangesteld en ging de boodschap van de meester in Holland uitdragen. Trijpmaker werd spoedig gearresteerd en onthoofd. Hoffman verbleef enige tijd in Amsterdam, maar ook hier zagen de autoriteiten hem liever gaan dan komen. Hij ging weer naar Straatsburg waar hij gevangen werd gezet.

Zijn woord ging voort, onder meer door toedoen van de Haarlemse bakker Jan Matthijsz en de Leidenaar Jan Beukelsz. Münster, in Westfalen, werd tot het nieuwe Sion geproclameerd. Duizenden Hollanders staken de Zuiderzee over, op weg naar de plaats waar Christus op aarde zou terugkeren. Aangekomen in Genemuiden werden ze gearresteerd. De meesten zwoeren hun dwalingen af en keerden huiswaarts. Diehards bereikten Münster waar Matthijsz en Beukelsz zich als apocalyptische profeten lieten gelden. Christus’ wederkomst bleef echter uit en Münster werd een poel van geweld en verderf. De stad werd in juni 1535 door bisschoppelijke troepen ingenomen. Matthijsz en Beukelsz vonden de dood. Hoffman stierf in 1543 in zijn Straatburgse kerker.

Auteur: Peter Bak, voor Protestant.nl, 16 februari 2009

Verder lezen: K. Deppermann, Melchior Hoffman (Edinburgh 1987)

Informatie op internet: Digitale bibliotheek Nederlandse letteren

Thank you for evaluating SQLViewPro. If after your evaluation you wish to support great DotNetNuke software, please visit the store to purchase a membership. Use discount code 'TRIAL' at checkout for 10% off!