A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z

RSS

Horst, Anthony van der

Gewijzigd op 05-12-2012 15:44 by host Gecategoriseerd als Markante protestanten, MP uitgelicht
Afbeelding
Organist, dirigent en componist (Amsterdam 20 juni 1899 - Hilversum 7 maart 1965)

Hij wist bijna zeker dat hij een nazaat van Jan Pietersz Sweelinck was, Nederlands bekendste componist. Slechts een paar takken in de familiestamboom waren dubieus. Eén is echter genoeg om een genealogie als een kaartenhuis ineen te laten storten. Zoveel is zeker dat Anthon van der Horst een zoon van Hendrik van der Horst was. Vader Van der Horst was als organist aan diverse kerken verbonden. Ook gaf hij muziekles en was hij als dirigent actief. Zoon Anthon bleek een muzikaal natuurtalent. Nog maar vier jaar oud speelde hij met zijn vader vierhandig symfonieën op de piano. Muziek lezen kon de kleuter nog niet; hij speelde op basis van het notenbeeld en een fenomenale intuïtie.

Onder leiding van zijn vader ontwikkelde de gereformeerd opgevoede Anthon zich verder. Ze bezochten regelmatig concerten in Amsterdam, Anthons geboortestad, waar hij in 1914, op vijftienjarige leeftijd, organist werd van de Waalse Kerk. In hetzelfde jaar werd hij leerling van het Amsterdams Conservatorium waaraan hij in 1917 cum laude voor het orgelexamen slaagde. Een jaar later werd Van der Horst vaste bespeler van de Engelse Kerk aan het Begijnhof. In 1919 werd de jonge Van der Horst als eerste Nederlander de internationale Prix d’Excellence voor orgel toegekend. Een grote carrière leek in het verschiet te liggen, maar het liep allemaal wat anders. Door de oorlogsomstandigheden moest Van der Horst in 1941 zijn organistschap van de Engelse Kerk prijsgeven. Maar wat graag was hij vaste bespeler geworden van het Vater-Müllerorgel in de Amsterdamse Oude Kerk, maar een aanstelling ging door allerlei intriges aan zijn neus voorbij. In 1944 werd Van der Horst organist van de Nederlandse Protestantenbond in Hilversum. Van 1955 tot 1964 speelde hij in de Grote Kerk van Naarden; het Bätz-Witteorgel had zeker allure, maar bezat toch niet de grandeur die paste bij Van der Horsts klasse en kwaliteiten.

Concerterend in binnen- en buitenland bouwde Van der Horst toch een grote naam op. Invloedrijk was hij als docent. In 1921, nog maar 22 jaar oud, was hij betrokken bij de oprichting van het Amsterdams Muzieklyceum waaraan hij vijf jaar lang als docent was verbonden. In 1927 werd Van der Horst directeur van het Hilversums muzieklyceum, in 1935 hoofdleraar orgel aan het Amsterdams Conservatorium. Als orgeldocent had Van der Horst onder meer Piet Kee, Albert de Klerk en Charles de Wolff als leerlingen. In 1931 dirigeerde Van der Horst, als begin van een jarenlange traditie, de Nederlandse Bachvereniging in een uitvoering van de Matthäus-Passion en de Hohe Messe in de Grote Kerk in Naarden. Zijn werkzaamheden als dirigent brachten Van der Horst eind jaren dertig een benoeming tot hoofdleraar koor- en orkestdirectie aan het hoofdstedelijk conservatorium. Als docent en vertolker legde hij de nadruk op de authentieke interpretatie van de muziekliteratuur, te achterhalen door grote studiezin. Zoekend naar Bachs werkelijke bedoelingen kwam Van der Horst lijnrecht tegenover de lossere, meer romantische Matthäus-Passionvertolkingen van Willem Mengelberg te staan. Erkenning bleef echter niet uit. In 1948 werd Van der Horst, als interpreet en kenner van Bachs liturgische muziek, door de universiteit van Groningen een eredoctoraat in de theologie toegekend.

Van der Horst, een fijnzinnige en gedistingeerde persoonlijkheid met een diep geloofsleven, is minder bekend als componist. Hij componeerde voor orgel, piano, koor en schreef drie symfonieën. De complexiteit van veel stukken (Van der Horst hanteerde een nogal afwijkende achttonige toonladder) stond brede uitvoering in de weg. Van der Horst was vaste bespeler van het VPRO-orgel. In 1968, drie jaar na zijn dood, toen de omroep de vrijzinnig-protestantse veren afschudde, werd het orgel verkocht, aan de gereformeerde kerk in Staphorst. In 1980 werd het eigendom van een orgelbouwer in Den Bosch die het instrument in een oude abdij opsloeg. Ruim twintig jaar later kocht de VPRO het orgel terug. Op 24 december 2003, 63 jaar nadat Anthon van der Horst het orgel in de studio aan de Hilversumse ’s Gravelandseweg had ingewijd, werd het opnieuw voor de VPRO-microfoon (en -camera) bespeeld. Twee zoons van Van der Horst woonden de herinwijding van het orgel bij.

Auteur: Peter Bak, voor Protestant.nl, 14 december 2009

Verder lezen: G. Oost, Anthon van der Horst, 1899-1965. Leven en werk (Alphen a/d Rijn 1992)

Informatie via internet: Instituut Nederlandse Geschiedenis ; VPRO

Thank you for evaluating SQLViewPro. If after your evaluation you wish to support great DotNetNuke software, please visit the store to purchase a membership. Use discount code 'TRIAL' at checkout for 10% off!