A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z

RSS

Isings, Johan Herman

Gewijzigd op 15-05-2013 11:53 by host Gecategoriseerd als Markante protestanten, MP uitgelicht
Afbeelding
Historieschilder en illustrator (Amsterdam 31 juli 1884 - Soest 19 augustus 1977)

De bijna verblindend witte verf op de muur van zijn slaapkamertje was nog niet droog of Herman sloeg er een mug op dood. Een vieze bloedvlek was het resultaat. De jongen zag er de vederbos van een ridderhelm in en tekende er een prachtige ridderfiguur onder.

Was Isings een natuurtalent? Nee, vond hij zelf. Hij moest er hard voor werken, wat hem zwaar viel. Soms ging hij onder zijn opdrachten gebukt. ‘Zeer dikwijls heb ik gebeden – geworsteld om een andere taak – even dikwijls heb ik gedacht aan volkomen breuk met al wat op illustratie en op arbeid voor reproductie geleek.’

Maar Isings zou tot op hoge leeftijd als historieschilder en illustrator actief blijven. In 1970, 86 jaar oud, vervaardigde hij de laatste van de 43 schoolwandplaten die decennialang in vele schoolklassen het aangezicht van de vaderlandse geschiedenis bepaalden.

Johan Herman Isings werd geboren in de Amsterdamse Vijzelstraat waar zijn vader een bakkerij had. Herman kwam als elfde kind ter wereld – en nog was hij de laatste niet: er volgden er nog twee. Vijf van de dertien kinderen overleden op jonge leeftijd. Het gezin, dat in 1886, twee jaar na Hermans geboorte, met de Doleantie meeging, hielp ijverig in de bakkerij mee. ’s Ochtends, voor schooltijd, ging Herman, een fors uit de kluiten gewassen knaap met rossig haar, al met de broodmand op pad.

Na de lagere school ging Herman bij een decoratieschilder in de leer. ‘Ik ging er dood,’ zei hij later. Hij werd opgezadeld met vervelende en vermoeiende klusjes waar de baas geen zin in had. Toch was het gehate baantje bepalend voor zijn toekomst. Toen Herman eens een ruit in de Lutherse school aan de Lijnbaansgracht moest vervangen werd hij gegrepen door de historische platen die de muren van de klaslokalen sierden, van de hand van Charles Rochussen. Het was zaterdagmiddag, de school was gesloten: Herman had alle tijd om de platen op zich te laten inwerken. Tweede stoot tot zijn lange en succesvolle carrière als illustrator en historieschilder kreeg Isings in de leeszaal van De Telegraaf. Hij las er in diverse tijdschriften over de heroïsche strijd die de Boeren rond de eeuwwisseling in Zuid-Afrika met de perfide Britten leverden. ‘Nou, dat dronk ik in, dat at ik op.’

Overdag werkte Isings, ’s avonds volgde hij de Tekenschool voor Kunstambachten. Georg Rueter, bekend als portretschilder en impressionistisch stillevenschilder, werd er zijn leermeester. Zeventien, achttien jaar oud tooide Isings zich met stoute schoenen en diende zich als illustrator aan bij de Haagse uitgever J.N. Voorhoeve, uitgever van het protestants-christelijke geïllustreerde weekblad Timotheüs. Begin 1903 leverde Isings zijn eerste bijdrage. Die werd spoedig gevolgd door illustraties bij een verhaal in dertig afleveringen van Louwrens Penning over de Boerenoorlog, ‘De overwinnaar van Nooitgedacht’.

Ook Isings persoonlijke leven leek zijn definitieve vorm te krijgen. In 1909 trad hij in het huwelijk en vestigde zich in Soest waar hij de broodnodige rust en stilte vond om te werken. Isings, nerveus van aard, was snel afgeleid. Een blaffende hond was genoeg om zijn concentratie verstoren. Zijn huwelijksgeluk in het idyllische Soest hield maar vier jaar lang stand. 1913 werd een rampjaar. Isings verloor zijn gezin in vijf maanden tijd. Eerst moest hij een kort na de geboorte overleden tweeling begraven, vervolgens zijn driejarige zoon, daarna ook zijn vrouw. Ontredderd en wanhopig trok hij in bij boezemvriend en collega-illustrator Cornelis Jetses die in het naburige Zeist woonde. Isings bleef er vijf jaar, tot het voorjaar van 1918 toen hij hertrouwde. Als illustrator was zijn naam inmiddels voorgoed gevestigd. Isings verluchtigde ettelijke schoolboeken, romans en (jeugd)tijdschriften. Ruim twintig jaar lang was hij de vaste illustrator van de jeugdboeken van W.G. van de Hulst, wiens kinderbijbel ook door Isings werd geïllustreerd. Ook de tekeningen in Paddeltje, van Johan Been, waren van Isings productieve hand.

Zijn historische, geaquarelleerde wandplaten vormen een verhaal apart. Isings had weliswaar ervaring met aquarellen, maar waterverfschilderingen van zeventig bij honderd centimeter vergden toch een andere aanpak, niet in het minst vanwege de gewenste gedetailleerdheid. De schoolmeester moest immers het nodige kunnen aanwijzen. Zijn eerste schoolplaat vervaardigde Isings in 1911: De Dam te Amsterdam omstreeks 1665. De Groningse uitgever Wolters was zeer tevreden, zodat Isings er hetzelfde jaar nog vier leverde. De laatste, drieënveertigste in de rij, maakte hij in 1970: Columbus neemt Guanahani in bezit, 14 oktober 1492.

De gereformeerd opgevoede Isings verliet de kerk van Kuyper in de jaren dertig. Hij kon zich niet meer vinden in de kinderdoop en het leerstuk van de uitverkiezing. Met zijn gezin sloot hij zich aan bij de Vergadering van Gelovigen. Tijdens de oorlog, waarin Isings joodse onderduikers hielp, moest hij zijn huis in Soest verlaten. Hij zou er pas in 1948, na veel omzwervingen, terugkeren. Veel van zijn boeken en documentatie waren verloren gegaan. Nadat het huis met financiële hulp van derden was gerestaureerd, zette Isings zijn carrière er voort: rusteloos werkend, vaak oververmoeid, in zijn laatste jaren vechtend tegen staar die hem het werken steeds moeilijker maakte.

Auteur: Peter Bak, voor Protestant.nl, 18 januari 2010

Verder lezen: Jan A. Niemeijer, J.H. Isings. Historieschilder en illustrator (Kampen 2000); Jan Blokker, Jan Blokker jr en Bas Blokker, Het vooroudergevoel. De vaderlandse geschiedenis, met schoolplaten van J.H. Isings (Amsterdam/Antwerpen 2005)

Thank you for evaluating SQLViewPro. If after your evaluation you wish to support great DotNetNuke software, please visit the store to purchase a membership. Use discount code 'TRIAL' at checkout for 10% off!