A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z

RSS

Jansenisme

Gewijzigd op 31-08-2012 10:52 by host Gecategoriseerd als Geschiedenis
Afbeelding
Kerkelijke hervormingsbeweging, genoemd naar Cornelius Jansenius (1585-1638), hoogleraar te Leuven en later bisschop van Ieper. 

In de eerste fase (1640-1660) stonden twee theologische scholen, het augustinisme en het molinisme (naar de Spaanse jezuïet Luis de Molina), scherp tegenover elkaar met betrekking tot het probleem van de verhouding tussen genade en vrije wil, en de relatie tussen de vrije wil en de goddelijke voorbeschikking (dogmatisch jansenisme).

De Heilige Stoel vaardigde een aantal bullen uit, waarin het boek Augustinus van Jansenius werd veroordeeld. In 1665 legde paus Alexander VII de verplichting op dat men onder ede een formulier moest ondertekenen, waarin werd verklaard dat vijf stellingen uit het boek van Jansenius, ketters waren en ook werkelijk in dit boek stonden. De strekking hiervan was, dat de paus ook over feiten onfeilbare uitspraken kon  doen. In de tweede fase (1660-1694), toen het augustinisme met het jansenisme werd vereenzelvigd, openbaarden  zich grote tegenstellingen tussen spirituele en moraal-theologische opvattingen van anti-jansenisten en  jansenisten. Het moralistisch jansenisme stelde hoge eisen aan het ontvangen van de sacramenten.

Sinds 1675 was er al sprake van een derde fase, waarin zich het juridisch jansenisme openbaarde, dat zich tegen centralisme in kerk en staat verzette. In de bul Unigenitus uit 1713 werden 101 stellingen veroordeeld uit Le Nouveau testament en francais van Pasquier Quesnel (1634-1719). Regalisten (verdedigers van de rechten van de koning) legden deze bul uit als een poging van de Heilige Stoel om hiermee de superioriteit vast te leggen van de geestelijke jurisdictie over elk burgerlijk gezag.

Auteur: M.G. Spiertz uit: G. Harinck e.a. (red.), Christelijke Encyclopedie (Kampen 2005)

Verder lezen: L. Ceyssens, Het theologisch denken en het jansenisme 1640-1730, Algemene geschiedenis der Nederlanden, 8 (Haarlem 1979) ; R. Aubert, ‘Jansénisme’ in: Dictionaire d’Histoire et de Géographie ecclesiastiques, fase. 152-153. 911-932 ; M. Spiertz, ‘Jansenisme in en rond de Nederlanden 1640-1690’ in: Trajecta I (1992), 144-167 ; ‘Antijansenisme'en jansenisme in de Nederlanden in de achttiende en negentiende eeuw’, in: Trajecta'' I (1992), 233-251

Thank you for evaluating SQLViewPro. If after your evaluation you wish to support great DotNetNuke software, please visit the store to purchase a membership. Use discount code 'TRIAL' at checkout for 10% off!