A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z

RSS

Kapitalisme

Gewijzigd op 25-01-2013 12:17 by host Gecategoriseerd als Economie en milieu, Uitgelicht
Afbeelding
Begrip met twee hoofdbetekenissen:

1. maatschappelijk systeem gebaseerd op particulier eigendom, ondernemingsgewijze productie en ‘vrije’ – dat wil zeggen: niet door de overheid gereguleerde – functionering van markten, waaronder die van de productiefactoren grond, arbeid en kapitaal.

2. ideologie waarbij op basis van een verwachte maximale welvaartsgroei voor allen (zie vooruitgangsgeloof), in de samenleving bewust voorrang wordt gegeven aan de doorwerking van de beginselen van de vrije markt – maximaal rendement, productiviteitsgroei en onderlinge concurrentie – onder de leiding van particulier kapitaal.

Het kapitalisme heeft als maatschappelijk systeem diverse stadia doorlopen. In de tijd van de industriële revolutie was het getypeerd door overwegend kleine ondernemingen die heftig concurreerden, onder meer via systematische verlaging van de arbeidsbeloningen. Door sociale gevolgen ervan – de sociale kwestie –  ging het geleidelijk over in een stelsel met meer overheidsinvloed (de ‘gemengde economie’).

Begin eenentwintigste eeuw overheersen met name op wereldschaal (zie globalisering) de trekken van een financieel kapitalisme, waarbij de geldmarkten (die handelen in geldsoorten, aandelen en schulden) in sterke mate het economisch lot van afzonderlijke ondernemingen en van staten bepalen.

Vanuit christelijk standpunt is het kapitalisme op verscheidene gronden bekritiseerd. Die kritiek betreft dan zowel het achterliggende ideologische mensbeeld – meer gericht op individueel materieel eigenbelang dan op samenwerking en gemeenschapswaarden – als diverse maatschappelijke en natuurlijke gevolgen, zoals de verarming van mensen en volken die in de concurrentieslag achterblijven, de voortgaande ‘vercommercialisering’ van de samenleving en de veronachtzaming van de schepping.

De Rooms-Katholieke Kerk deed dat onder meer in de encyclieken en Sollicitudo rei socialis, de Wereldraad van Kerken middels het conciliair proces voor vrede, gerechtheid en het behoud van de schepping, en de World Alliance of Reformed Churches in haar oproep de economie als een zaak van belijden te zien (het processus confessionis).  

Auteur: Bob Goudzwaard  uit: G. Harinck e.a. (red.), Christelijke Encyclopedie (Kampen 2005)

Verder lezen: Bob Goudzwaard, Kapitalisme en Vooruitgang (Assen 1982) ; Paus Johannes Paulus II, Sollicitudo Rei Socialis, Kerkelijke Documentatie jaargang 16/3 (Utrecht 1988) ; Ulrich Duchrow & Franz Hinkelammert, Property for people, not for profit. Alternatives to the global tyrranny of Capital (London 2004)

Thank you for evaluating SQLViewPro. If after your evaluation you wish to support great DotNetNuke software, please visit the store to purchase a membership. Use discount code 'TRIAL' at checkout for 10% off!