A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z

RSS

Kater, Klaas

Gewijzigd op 26-10-2012 15:56 by host Gecategoriseerd als Markante protestanten, MP uitgelicht
Afbeelding
Medeoprichter en stuwende kracht van de Nederlandsche Werkliedenvereeniging Patrimonium (Amsterdam 15 oktober 1833 - Amsterdam 26 oktober 1916)

Klaas Kater was de zoon van redelijk welgestelde ouders. De intelligente en fysiek en mentaal sterke jongen ging naar de Zeevaartschool om koopvaardijofficier te worden. Op veertienjarige leeftijd werd hij wees en kwam in een diaconieweeshuis terecht. De voogden braken zijn opleiding af en stuurden hem na enige tijd als boerenknecht naar de Betuwe. Hij zou deze behandeling nooit vergeten en zijn hele leven moeite houden met autoriteiten.

Katers loopbaan was er een van twaalf ambachten en dertien ongelukken. Enkele malen verloor hij zijn baan omdat hij principieel weigerde op zondag te werken. Hij keerde in 1863 naar Amsterdam terug, trouwde en kreeg een opleiding tot metselaar. Door zijn kennis en krachtige persoonlijkheid bracht hij het al snel tot voorman. Kater was geïnteresseerd in maatschappelijke ontwikkelingen en had daarbij oog voor de noden van de arbeider. Hij werd lid en voorzitter van de metselaars- en opperliedenvereniging Door Eendracht Saamgebracht. Hij wist de leden ervan te overtuigen zich niet bij socialistische vakbonden, maar bij het neutrale Algemeen Nederlandsch Werkliedenverbond aan te sluiten. Uiteindelijk wist Kater de radicalisering niet tegen te houden. Hij trad uit de metselaars- en opperliedenvereniging en probeerde tevergeefs een gematigde vereniging van de grond te krijgen waarin werkgever en werknemers samenwerkten. Teleurgesteld trok Kater zich uit de arbeidersbeweging terug.

Vanaf 1874 werkte Kater bij bier- en azijnmakerij De Gekroonde Valk van Willem Hovy, een diepgelovige en sociaal meevoelende man. Samen met onder meer Katers jeugdvriend Bart Poesiat en de evangelisch-lutherse arbeider W.Chr. Beeremans richtten zij op 3 januari 1876 de orthodox-protestantse werkliedenvereniging Patrimonium op. Kater werd tot voorzitter gekozen en ontpopte zich tot stuwende kracht. Een uitgewerkte maatschappijbeschouwing had hij niet. Hij werd gedreven door een antirevolutionair getint fel anti-liberalisme en -socialisme. Kater zag de relatie van de werknemer tot de werkgever als een gezagsrelatie. Hervormingen mochten nooit afgedwongen worden, maar moesten in overleg met de patroon tot stand worden gebracht. Dat werknemers en werkgevers – de laatsten als buitengewoon lid – van Patrimonium deel uitmaakten was voor Kater een principieel punt. Hij keerde zich krachtig tegen staken, omdat het inging tegen bijbelse gezagsrelaties.

Nadat ook elders werkliedenverenigingen waren opgericht, werd in 1880 een landelijk verband gevormd. Kater werd voorzitter en droeg met zijn vele propagandareizen kriskras door het land in belangrijke mate bij aan de groei van het landelijke Patrimonium. Des te frustrerender was het dat zusterorganisatie ARP hem noch andere verbondsbestuurders voor politieke functies in aanmerking lieten komen. Na 1890 verloor Kater aan invloed. Hij kon niet verhinderen dat het Sociaal Congres van 1891 brak met zijn harmonie-ideaal en besloot de christelijke werkgevers in een eigen organisatie onder te brengen. Ook groeide de weerstand tegen zijn dominante positie, vooral bij jongere bestuurders die meer de richting van een vakorganisatie op wilden gaan. In 1900 legde Kater, na sterke aandrang, het voorzitterschap van Patrimonium neer.

Auteur: Rolf van der Woude, voor Protestant.nl, 12 november 2008

Verder lezen: J.A. Wormser, Een man uit en voor het volk. Het leven van Klaas Kater (Nijkerk 1908) ; G.J. Schutte, ‘Voorlopers: “Klaas Kater”’, in: Voorlopers en dwarsliggers. Cahier over de geschiedenis van de christelijk-sociale beweging 2 (1998) 27-32

Informatie op internet: Biografisch Woordenboek van het Socialisme en de Arbeidersbeweging

Thank you for evaluating SQLViewPro. If after your evaluation you wish to support great DotNetNuke software, please visit the store to purchase a membership. Use discount code 'TRIAL' at checkout for 10% off!