A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z

RSS

Kempis, Thomas a

Gewijzigd op 17-04-2013 10:17 by host Gecategoriseerd als Kerk, Uitgelicht
Afbeelding
Priester, kopiist en schrijver (Kempen ca. 1380 - Zwolle 25 juli 1472)

‘In alle dingen heb ik rust gezocht, maar nergens gevonden, tenzij in een hoeksken met een boeksken.’ Aldus verwoordde Thomas van Kempen, zoals zijn eigenlijke naam luidde, zijn levensgang. Wanneer die begon is niet zeker: om en nabij het jaar 1380, in het Rijnlandse Kempen, vlakbij Krefeld, waar Thomas als zoon van de smid Johan Hemerken ter wereld kwam.

Thomas was een jaar of vijftien toen hij naar de school van de Broeders des gemenen levens in Deventer werd gestuurd, in navolging van zijn oudere broer Johannes. Thomas vond er zijn leermeester in Florens Radewijns die de steun en toeverlaat was geweest van Geert Grote, de grondlegger van de Moderne Devotie. Zeven jaar lang dronk Thomas de geest van deze religieuze vernieuwingsbeweging in, zich voortdurend oefenend in eenvoud en soberheid, in boete en deemoed: in de navolging van Christus.

In 1399 trad Kempis in het klooster Sint Agnietenberg bij Zwolle in waar zijn broer een jaar eerder prior (overste) was geworden. Het klooster behoorde tot de congregatie van Windesheim die zich door de Moderne Devotie liet inspireren. Met zijn intrede kwam een einde aan Kempis’ wereldlijk leven: tot zijn dood, 73 jaar later, zou hij het klooster niet meer verlaten. Hij werd er in 1412 tot priester gewijd en zou er diverse leidinggevende functies bekleden, waaronder het ambt van subprior. Zijn hart trok echter naar de boeken. Hij las en kopieerde, maar ging al spoedig eigen werk schrijven, onder meer de levensbeschrijvingen van Grote en Radewijns. Kempis verwierf wereldfaam met De Imitatione Christi, een verzameling van vier traktaten over ‘de navolging van Christus’ die in de late middeleeuwen als het ‘meest goddelijke boek na de bijbel’ gold. Het boek, mystiek en individualistisch getoonzet, verwoordde in optima forma het appèl tot ascese en verinnerlijking van de Moderne Devotie. Kempis en andere pleitbezorgers zagen hierin overigens weinig vernieuwends; ze verlangden terug naar de eerste christelijke gemeente die na de hemelvaart van Christus in Jeruzalem was ontstaan. Rondom de apostelen werd in ware gemeenschap geleefd; alles werd gedeeld naar ieders behoefte.

Uit het vroomheids- en soberheidsideaal dat de moderne devoten beleden sprak echter – stilzwijgend – wel degelijk kritiek op de gevestigde geestelijke orde: haar zucht naar aanzien en rijkdom. Deze kritiek zou een eeuw later, tijdens de reformatie, minder omzichtig worden geformuleerd, onder meer door Maarten Luther die daarbij zijn schatplichtigheid aan Wessel Gansfort erkende. Gansfort was in sterke mate door Thomas a Kempis beïnvloed. De nadruk leggend op geletterdheid, scholing en het innerlijk van de individuele mens baande de Moderne Devotie ook de weg voor het bijbels humanisme van Rudolf Agricola en Erasmus dat de katholieke geloofsleer bekritiseerde.

Auteur: Peter Bak, voor Protestant.nl, 30 januari 2009

Verder lezen: Paul van Geest, Thomas a Kempis. Mystagoog op de breuklijn tussen de middeleeuwen en de nieuwe tijd (Kampen 2008)

Informatie op internet: De Imitatione Christi

Thank you for evaluating SQLViewPro. If after your evaluation you wish to support great DotNetNuke software, please visit the store to purchase a membership. Use discount code 'TRIAL' at checkout for 10% off!