A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z

RSS

Landsman, Frederik Hendrik

Gewijzigd op 01-03-2013 12:50 by host Gecategoriseerd als Markante protestanten, MP uitgelicht
Afbeelding
Hervormd predikant (Utrecht 20 december 1907 - Den Haag 24 februari 1980)

Kort van stuk als hij was, maar niet minder dominant, werd Landsman in de bestuurlijke geledingen van de hervormde kerk wel de ‘burgemeester van Madurodam’ genoemd. Zowel zijn dossierkennis (Landsman was een wandelende encyclopedie van hervormd Nederland) als zijn werkkracht waren legendarisch. Ook werd Landsman wijd en zijd gerespecteerd om zijn intelligentie en scherpzinnigheid. Maar mensen met grote gaven lijden niet zelden aan de fouten van hun kwaliteiten. Landsman eiste van anderen evenveel als van zichzelf, wat hem niet erg geliefd maakte. Kritiek kon hij slecht velen en probeerde hij te vermijden door zo precies en hard mogelijk te werken, wat – bij al zijn overtuigingskracht – een onzekere inborst verraadde.

Fred Landsman was afkomstig uit een eenvoudig Utrechts kruideniersgezin. Zijn familie behoorde tot de kring van de katholiek-apostolischen, een hoogliturgische beweging die leefde vanuit een vast vertrouwen in de wederkomst van Christus. Een oom van Fred was priester bij de katholiek-apostolischen. Zelf groeide Fred op in een ethisch milieu; hij las de geschriften van ds. Gunning J.Hzn, die negen jaar in Utrecht had gestaan, en werd vervolgens gegrepen door de werken van diens vader, J.H. Gunning jr. Dit leidde ertoe dat Landsman in 1928 theologie ging studeren, aan de rijksuniversiteit in zijn woonplaats Utrecht. Hij werd lid van de NCSV en ging schrijven voor het verenigingsorgaan Eltheto waarin hij van een wijsgerige inborst blijk gaf.

In 1932 studeerde Landsman af en werd hulppredikant in Almelo. Hij werd er geconfronteerd met de schrijnende armoede onder industriearbeiders die – als gevolg van de wereldwijde economische crisis – in steeds grotere getalen werkloos werden. In 1934 werd Landsman predikant in het Drentse Roderwolde waar aan de bedelstaf geraakte boeren onder de bekoring kwamen van de organisatie Landbouw en Maatschappij die tegen het nationaal-socialisme aanschurkte. De organisatie ging eind 1940, na de Duitse inval, in het ‘foute’ Agrarisch Front op. Een jaar later schreef Landsman, samen met ds. P.J. Roscam Abbing, de illegaal verspreide brochure Volk van Drenthe, kiest nu! waarin stelling werd genomen tegen het nationaal-socialistische bezettingsregime.

Inmiddels was Landsman, als Drents gedelegeerde voor de synodale werkgroep Gemeenteopbouw, betrokken geraakt bij de vernieuwingsbeweging in de hervormde kerk. Landsman trok de aandacht van Kraemer die hem eind 1941 voor het landelijke secretariaat van Gemeenteopbouw benaderde. Een jaar later verliet Landsman Drenthe en vestigde zich in Den Haag waar hij het adjunct-secretariaatschap van de hervormde synode op zich nam, ter vervanging van secretaris Gravemeijer die door de Duitsers in gijzeling was genomen. In deze functie, die hij combineerde met het secretariaat van Gemeenteopbouw, werd Landsman de man die het visionaire vernieuwingsprogramma van Kraemer, Gravemeijer en Banning omzette in dagelijkse praktijk. Dit bleef Landsman ook na de bevrijding doen, hoewel hij geen zitting had in de commissies die een nieuwe kerkorde opstelden. Als spil van het synodesecretariaat werd hij de ‘president’ van de hervormde ‘radenrepubliek’, het samenstel van raden en commissies dat de organisatorische ruggengraat moest vormen van de vernieuwde volkskerk die zich, apostolair en geëngageerd, in dienst wilde stellen van de naoorlogse samenleving. Ook werd Landsman de drijvende kracht achter het weekblad De hervormde kerk, in 1958 omgedoopt in Hervormd Nederland. Drieëntwintig jaar lang, van 1945 tot 1968, was hij hoofdredacteur, in welke functie hij zich meer als bestuurder dan journalist onderscheidde. Originele of populaire artikelen waren niet aan Landsman besteed; hij was vooral exegeet van synodeuitspraken. Opiniërend reikte zijn geschreven woord echter ver, ook als medeauteur van het baanbrekende herderlijk schrijven Christen-zijn in de Nederlandse samenleving (1955) en van het synodale geschrift Het vraagstuk van de kernwapenen (1962).

Met zijn benoeming tot synodesecretaris en secretaris-generaal van de hervormde kerk zette Landsman in 1967 de kroon op zijn bestuurswerk. Tot zijn emeritaat, in 1973, was hij intensief betrokken bij het prille Samen op weg-proces en bij de totstandkoming van het Liedboek voor de Kerken.

Auteur: Peter Bak, voor Protestant.nl, 11 oktober 2010

Verder lezen: Michiel van Diggelen, Een blad om van te houden. 50 jaar Hervormd Nederland (Den Haag 1995)

Thank you for evaluating SQLViewPro. If after your evaluation you wish to support great DotNetNuke software, please visit the store to purchase a membership. Use discount code 'TRIAL' at checkout for 10% off!