A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z

RSS

Lange, Hendrik Marinus de

Gewijzigd op 01-03-2013 12:51 by host Gecategoriseerd als Markante protestanten, MP uitgelicht
Afbeelding
Econoom (Vlaardingen 2 maart 1919 - Den Haag 27 september 2001)

Op pinksteren 1937 ging voor de achttienjarige hbs-leerling Harry de Lange een nieuwe wereld open. Een meisje uit zijn klas had hem uitgenodigd voor haar geloofsbelijdenis in de Remonstrantse broederschap. Harry ging – omdat hij geen nee durfde te zeggen. De kerkdienst ervoer hij, van huisuit onkerkelijk (‘mijn ouders waren er niet voor en niet tegen’), als een warm bad. Aardige mensen, vriendelijke sfeer, een hartverwarmende toespraak van de predikant tot zijn klasgenote, openheid. Het gaf Harry een gevoel dat hij niet eerder had gehad: opgenomen te worden in een gemeenschap van goedgezinden, zonder enige reserve of terughoudendheid.

Harry de Lange was opgegroeid als enigkind, ook als eenzaam kind. Zijn vader was administrateur van een melkfabriek maar werd na het uitbreken van de economische wereldcrisis, in 1929, ontslagen. ‘Die huiselijke situatie van onzekerheid om het bestaan, om het onmenselijke van de economische verhoudingen heeft mijn jongensjaren bepaald,’ zei De Lange later. Het gezin verhuisde naar Gouda waar zijn vader werk had gevonden bij een grossierderij in koffie, thee en tabak. Na twee jaar werd het bedrijf overgenomen en werd De Lange senior overgeplaatst naar Amersfoort waar Harry naar de rijkshbs ging. ‘Een onpersoonlijke leerfabriek,’ herinnerde hij zich later. ‘Doffe ellende.’ Maar lichtpunten waren de geschiedenislessen van dr. L. Leopold die Harry’s interesse voor politiek wekte, in binnen- en buitenland. Thuis lazen ze De Telegraaf, maar op Harry’s verzoek werd de NRC de nieuwe krant. ‘Over tien jaar ben je rood,’ voorspelde zijn moeder.

Die mooie pinksterzondag van 1937, de zalvende belijdenisdienst, leidde ertoe dat De Lange, inmiddels studerend aan de Rotterdamse Economische Hogeschool, contact zocht met de predikant van de Amersfoortse remonstrantse gemeente, dr. Rein Miedema. Hij ging bij Miedema catechisatie volgen en deed in 1938 belijdenis. Een jaar later, op een conferentie van de Vrijzinnig-Christelijke Jongerenbond, nam De Langes leven een nieuwe wending. Een toespraak van Willem Banning opende hem de ogen voor de boodschap van het religieus-socialisme. Had Miedema hem de kerk binnengeleid, Banning overtuigde hem van haar bezielende taak in de samenleving, de boodschap van het evangelie samengebald in gemeenschapszin en verantwoordelijkheidsbesef.

De Langes economiestudie werd onderbroken door de oorlog, eerst in de zomer van 1940 toen zijn vader de kosten niet meer kon opbrengen. Een jaar later waren de inkomsten weer van dien aard dat Harry naar de Economische Hogeschool kon terugkeren. Maar in het vroege voorjaar van 1943 moest hij zijn studie opnieuw staken, na zijn weigering de loyaliteitsverklaring te tekenen. Niet veel later werd zijn vader wegens hulp aan joden gearresteerd en naar het concentratiekamp Vught overgebracht. In augustus 1944 kwam hij weer vrij, doodziek, om vijf maanden later te sterven.

Na de bevrijding werd De Lange werkzaam op het Centraal Planbureau, opgericht om de wederopbouw te begeleiden en te sturen, zowel economisch als sociaal en financieel. In 1949 werd De Lange tot directiesecretaris benoemd, een veelomvattende functie die hem in het epicentrum van de Nederlandse conjunctuurpolitiek bracht, als naaste medewerker van directeur Jan Tinbergen. Het streven naar vernieuwing van politiek en maatschappij, uitgedragen door de Nederlandse Volksbeweging waarvan Banning een van de oprichters was, ondersteunde De Lange met hart en ziel. Hij trad in 1946 toe tot de PvdA, waarmee de voorspelling van zijn moeder werd bewaarheid. Als verklaard voorstander van de Indonesische onafhankelijkheid, al tijdens de bezettingsjaren, was het De Lange een gruwel dat onder regeringsverantwoordelijkheid van de PvdA gewapenderhand werd geprobeerd ‘ons’ gezag in Indië te herstellen. Maar hij stapte niet uit de partij.

De Lange meed politieke verantwoordelijkheid, gehoor gevend aan Bannings klemmende raad zich vanuit de kerk voor de samenleving in te zetten. Dit voerde De Lange naar de Wereldraad van Kerken waarbinnen hij zich deed gelden in de sectie Church and Society. Ook in de Nederlandse Raad van Kerkenwas De Lange actief, onder meer als voorzitter van de sectie Sociale Vragen die begin jaren zeventig het project ‘Reflecties op de toekomst’ opzette. Het project had zijn wortels in een studieprogramma van de Wereldraad van Kerken en beoogde, stelling nemend tegen de onbeheersbare machten van techniek en economie, een nieuw sociaal, economisch en politiek ethos te formuleren.

Dit leidde begin jaren tachtig, toen De Lange hoogleraar in de toegepaste sociale ethiek aan de Utrechtse rijksuniversiteit was, tot de oprichting van het Multidisciplinair Centrum voor Kerk en Samenleving waarvan De Lange een van de voortrekkers was. In deze jaren was hij, samen met Bob Goudzwaard, voorvechter van een ‘economie van het genoeg’ die afrekende met ongebreidelde productie- en consumptiedrift en solidariteit met de Derde Wereld bepleitte. ‘Duurzaamheid’ en ‘houdbaarheid’ waren de speerpunten van een ‘verantwoordelijkheidsethiek’ die niet alleen armoede maar ook milieuverontreiniging en massawerkloosheid uit de wereld moest helpen.

Auteur: Peter Bak, voor Protestant.nl, 18 oktober 2010

Verder lezen: Greetje Witte-Rang, Geen recht de moed te verliezen. Leven en werken van dr. H.M. de Lange (1919-2001) (Utrecht 2008)

Informatie op internet: Remonstrantse broederschap ; Kerk in Den Haag

Thank you for evaluating SQLViewPro. If after your evaluation you wish to support great DotNetNuke software, please visit the store to purchase a membership. Use discount code 'TRIAL' at checkout for 10% off!