A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z

RSS

Leeuwen, Arend Theodoor van

Gewijzigd op 30-08-2013 16:19 by host Gecategoriseerd als Markante protestanten, MP uitgelicht
Afbeelding
Predikant en hoogleraar (Utrecht 1 september 1918 - Gendt 27 juni 1993)

Arend van Leeuwen groeide op in een remonstrants gezin. Zijn vader was hoogleraar dermatologie in Utrecht en oprichter van het Instituut voor Dermatologie van de rijksuniversiteit. In het ouderlijk huis heerste een vrijzinnige, sociaal bewogen sfeer die Van Leeuwen voor het leven tekende. In 1936 ging hij aan het Leidse remonstrants seminarium studeren, maar hij kon er niet aarden. De opleiding was hem te burgerlijk, te weinig missionair. Van Leeuwen zocht in 1942 contact met de hervormde zendingstheoloog Kraemer die zijn promotor werd, maar als gevolg van de Duitse bezetting kwam van begeleiding weinig terecht. Kraemer zat anderhalf jaar in het gijzelaarskamp in Sint-Michielsgestel, terwijl Van Leeuwen moest onderduiken. Uiteindelijk kon hij zich in 1947 met de doctorshoed tooien. Zijn dissertatie handelde over de Perzische filosoof al-Ghazali, voor veel soennieten de tweede leermeester na Mohammed.

Na drie jaar studentenpredikant te zijn geweest in Leiden vertrok Van Leeuwen in 1950 als zendingspredikant naar Indonesië. Dat het land eind 1949 onafhankelijk was geworden had hij toegejuicht; de twee politionele acties waarmee Nederland in 1947 en 1948 had geprobeerd zijn gezag te herstellen had hij scherp veroordeeld. Politiek was voor Van Leeuwen onlosmakelijk verbonden met theologie. De kerk stond voor de grote opdracht, schreef hij in het tijdschrijft In de Waagschaal, ‘een missionair denken te ontwikkelen dat in staat is de wereldverhoudingen en een (verknoeide) wereldhistorische missie in het bijbels licht van Gods oordeel en vergeving te stellen.’

Aan zijn verblijf in de voormalige kolonie kwam in 1955 een abrupt einde. Tijdens verlof in Nederland raakte het gezin-Van Leeuwen betrokken bij een ernstig auto-ongeluk. Het oudste dochtertje stierf, Van Leeuwen raakte zwaar gewond. Hij herstelde, maar zou niet meer naar de Oost terugkeren. Hij werd predikant in het Friese De Knipe. Vijf jaar later, in 1960, verhuisde het gezin naar Oegstgeest waar Van Leeuwen tot predikant voor buitengewone werkzaamheden werd bevestigd. Die bestonden vooral uit het intensiveren van de samenwerking tussen de Oegstgeestse Raad voor de Zending en het instituut Kerk en Wereld in Driebergen.

Van Leeuwen ging in 1971 ‘theologie van het maatschappelijk handelen’ aan de Katholieke Universiteit Nijmegen doceren, eerst als lector, later als gewoon hoogleraar. Hij zag zijn leeropdracht als een poging de macht van het kapitaal aan de kaak te stellen, met behulp van de leer van Karl Marx. Barth, die andere Karl, had schoon schip gemaakt met de theologie die dacht God te kennen. Diens dialectische theologie bood volgens Van Leeuwen echter onvoldoende aanknopingspunten voor maatschappijanalyse. Op Barths ‘kritiek van de hemel’ diende Marx’ ‘kritiek van de aarde’ te volgen, zo meende Van Leeuwen. Op zijn colleges liet hij zijn studenten Das Kapital letter voor letter spellen. In 1984 verscheen Van Leeuwens magnum opus, De nacht van het kapitaal. Hierin benoemde hij het kapitalisme tot afgod van de moderne maatschappij. De religie van de moderne mens was de religie van het kapitaal.

Auteur: Peter Bak, voor Protestant.nl, 19 november 2008

Verder lezen: P.J.G. Jeroense, Theologie als zelfkritiek. Een onderzoek naar de missionaire theologie van Arend Th. van Leeuwen (Zoetermeer 1994) ; C.G.J. de Jonge, Economische theologie als kritiek van natuurlijke theologie. Een studie over de theologie van A.Th. van Leeuwen (Zoetermeer 1994)

Thank you for evaluating SQLViewPro. If after your evaluation you wish to support great DotNetNuke software, please visit the store to purchase a membership. Use discount code 'TRIAL' at checkout for 10% off!