A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z

RSS

Leeuwen, Johanna van

Gewijzigd op 19-11-2012 09:58 by host Gecategoriseerd als Markante protestanten, MP uitgelicht
Afbeelding
Politica (Delft 18 januari 1926)

In oktober 2010, nadat Mark Ruttes ministersploeg, een minderheidskabinet van VVD en CDA met gedoogsteun van PVV, was beëdigd, maakte ze bekend haar activiteiten voor het CDA te staken. ‘Schande, schande, driewerf schande,’ klonk het in de bibliotheek Utrecht waar Hannie van Leeuwen de aftrap van de actie ‘Nederland leest 2010’ bijwoonde.

Drie weken eerder, op het CDA-congres, had ze zich al mordicus tegen het gedoogakkoord met de PVV van Geert Wilders verklaard, zich beroepend op haar verzetsverleden. Na de bevrijding, sprak Van Leeuwen, had ze een belofte gedaan, ‘om altijd te staan voor de vrijheid van godsdienst, van meningsuiting, voor het niet uitsluiten van bepaalde bevolkingsgroepen, tegen elke vorm van discriminatie.’ Dit maakte het voor haar onmogelijk het gedoogakkoord met de PVV te steunen. Dus stemde ze tegen, maar ze bleef wel partijlid. ’Ik loop niet weg.’

Weglopen heeft Hannie van Leeuwen nooit gedaan. Opgegroeid in een gereformeerd gezin in Delft, waar haar vader leraar op de mulo was, moest ze zich als enig meisje tussen drie broers van jongs af aan staande zien te houden. Haar tienerjaren beleefde ze voor een groot deel tijdens de Duitse bezetting waarin ze evenmin wegliep en als koerierster actief was voor de spionagegroep ‘Albrecht’. Bij de bevrijding was Van Leeuwen een vrijgevochten jonge vrouw voor wie het ouderlijk huis en de geijkte gereformeerde kaders te benauwd waren geworden. Ze wilde, nog geen twintig jaar oud, op eigen benen staan en zelf de kost verdienen. Ze werd werkzaam op het Bureau Nationale Veiligheid in Den Haag, vervolgens – in 1946 – bij Gist-Brocades in haar geboorteplaats Delft, om in 1952 weer in Den Haag te gaan werken, bij de accountantsdienst van het departement van economische zaken. Naast haar dagelijkse werk was Van Leeuwen secretaresse van de Stichting 1940-1945 in Delft.

Herhaaldelijke confrontaties met gezinnen van oud-verzetsmensen in moeilijkheden deden haar besluiten de gemeentelijke avondcursus maatschappelijk werk te volgen waaruit in 1955 haar aanstelling als  maatschappelijk werkster in Rijswijk voortvloeide. Van Leeuwen, in het bezit van een mulodiploma, besloot verder te studeren en werd, na het afleggen van het colloquium doctum, werkstudente sociologie aan de Vrije Universiteit. Haar baan en nevenactiviteiten, onder meer in de Antirevolutionaire Jongerenorganisatie en de CBTB waarin Van Leeuwen de afdeling huishoudelijke voorlichting leidde, lieten echter te weinig tijd voor de studie over. Na haar kandidaatsexamen zette ze er een punt achter.

In 1962 verliet Van Leeuwen het Rijswijkse maatschappelijk werk en werd afdelingshoofd economische en sociale voorlichting van de CBTB. Inmiddels was in de ARP haar ster rijzende, onder meer als lid van het partijbestuur, en leek ze voorbestemd om als eerste antirevolutionaire vrouw tot de Tweede Kamer door te dringen. Van Leeuwen moest in 1963 echter wijken voor Jacqueline Rutgers, schoonzus van Bruins Slot. Vier jaar later mocht ze wel op de groene bankjes plaatsnemen en werd ze woordvoerder voor sociale zaken en volksgezondheid. Later beheerde ze ook de defensieportefeuille die haar de bijnaam ‘straaljager Hannie’ bezorgde, ook van toepassing op de gezwinde pas waarmee ze zich, driftig en impulsief, naar de interruptiemicrofoon repte.

Weinigen betwijfelden dat Van Leeuwen ooit een kabinetspost zou toevallen. Tot haar woede (‘Ik ben belazerd, ik ben bedonderd’) zag ze tijdens de formatie van het kabinet-Biesheuvel in 1971, als gevolg van intern gemarchandeer waarvoor ze Aantjes verantwoordelijk hield, een staatssecretariaatschap aan haar neus voorbijgaan. In 1973 kon Van Leeuwen staatssecretaris van economische zaken en van onderwijs worden, maar ze weigerde beide posten omdat ze onoverkomelijke bezwaren tegen de formatie van het kabinet-Den Uyl had. In 1977 kantte ze zich ook tegen de totstandkoming van het kabinet-Van Agt en viel ze dus opnieuw buiten de boot.

Vier maanden later, in april 1978, keerde Van Leeuwen de politiek de rug toe en werd directeur personeelszaken bij het energiebedrijf OGEM dat al gauw een zinkend schip bleek. In 1980 ging Van Leeuwen terug naar de publieke sector en werd voorzitter van de Sociale Verzekeringsbank. In 1986, inmiddels zestig jaar oud, werd ze wethouder in Zoetermeer. Van 1990 tot 1992 nam Van Leeuwen het burgemeesterschap waar van achtereenvolgens Hazerswoude en Nootdorp. In 1995 maakte ze op het Binnenhof haar comeback, als lid van de Eerste Kamer. Als senator zou ze zich tien jaar later zeer laten gelden bij de behandeling van de zorgverzekeringswet, bang als ze was dat het particuliere stelsel ten koste zou gaan van mensen met een smalle beurs.

In 2007, 81 jaar oud, verliet Van Leeuwen de Eerste Kamer en trad toe tot het partijbestuur van het CDA. De totstandkoming van de fusiepartij, eind jaren zeventig, had ze met grote zorg gadegeslagen omdat ze een duidelijke christelijke grondslag miste. Maar dertig jaar later was ze volledig ‘om’ en prees ze de samenwerking met de katholieken. ‘Als het om christelijk-sociaal denken gaat,’ zei ze in 2005 tegen Trouw, ‘heeft het CDA per saldo meer aan de rooms-katholieken dan aan de protestanten.’ Vijf jaar later was de katholieke fractievoorzitter Maxime Verhagen de drijvende kracht achter de vorming van het door haar gewraakte VVD-CDA-kabinet, bestaande bij de gratie van Wilders’ gedoogsteun. Van Leeuwen trok zich hierop terug uit het partijbestuur waarmee na 65 jaar een einde kwam aan haar politieke activiteiten.

Auteur: Peter Bak, voor Protestant.nl, 1 november 2010

Verder lezen: E. ter Veld, ‘Johanna van Leeuwen. Een rebelse meid tussen mannenbroeders’, in: R.E. van der Woude en P.E. Werkman, Wie in de politiek gaat is weg. Protestantse politici en de christelijk-sociale beweging (Hilversum 2009), 270-290

Informatie op internet: Parlement en politiek

Thank you for evaluating SQLViewPro. If after your evaluation you wish to support great DotNetNuke software, please visit the store to purchase a membership. Use discount code 'TRIAL' at checkout for 10% off!