A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z

RSS

Mystiek

Gewijzigd op 21-05-2013 09:02 by host Gecategoriseerd als Spiritualiteit, Uitgelicht
Afbeelding
Kern van spiritualiteit: de ontmoeting tussen God en mens die zich onttrekt aan de menselijke logica.

Dit werkelijkheidsgebied wordt verwoord in de mystieke literatuur, die gekenmerkt wordt door een eigen taal en logica waardoor de ‘mystieke ervaring’ zich onttrekt aan de objectiverende blik van de rationaliteit. Mystiek vormt daarom een tegenbeweging die zich verzet tegen de dominantie van de rationaliteit in de westerse cultuur.

De intimiteit van de mystieke liefde zuivert het verstand, de wil en het geheugen, totdat deze volkomen afgestemd zijn op God. Slechts zelden spreken mystieke schrijvers over hun eigen ervaringen, hoewel deze wel impliciet het referentiekader vormen van hun spreken.

Gewoonlijk komen mystieke teksten tot stand vanuit de noodzaak van geestelijke begeleiding. Ze helpen mensen die geconfronteerd worden met de gevolgen van de ontmoeting met God, ze helpen taal te vinden voor deze verwarrende ervaring. Zo worden zij vertrouwd gemaakt  met wat hen overkomt. Deze ‘mistagogische’ inwijding bevordert de bewustwording van Gods werking in hun leven, handelen en spreken.

Mystiek is het gevolg van Gods initiatief en komt niet tot stand door menselijke inspanning of training. De mens kan zich slechts voorbereiden op de ontmoeting met God, maar deze nooit bewerken. Deze voorbereiding krijgt doorgaans gestalte in ascese en geestelijke oefeningen, in deugdbeoefening en bidden.

Voor christenen vormt de bijbel, als neerslag van de ontmoeting tussen God en mens, het noodzakelijke kader van de eigen geestelijke weg en dus van de persoonlijke mystieke ervaringen.

Mystiek heeft niet zozeer te maken met bijzondere mystieke ervaringen, maar veeleer met een ervaringsweg die geleidelijk tot bewustzijn komt in de verwoording van het mystieke omvormingsproces.

Het begin van de mystieke weg staat meestal in het teken van de bekering. Er worden kritische vraagtekens gesteld bij het leven zoals de mens dat tot dusver heeft geleid doordat de goddelijke werkelijkheid dit doorbreekt. Het omvormingsproces dat hierdoor op gang wordt gebracht wordt gedefinieerd als voortgang in de richting van een onbereikbaar einddoel (volmaaktheid of heiligheid, voltooiing of telos).

Hoewel oefeningen deze weg bemiddelen gaat het toch niet om een traject tussen twee punten. Integendeel, het gaat om een geestelijk proces dat zich spiraalsgewijs ontwikkelt en dat alle niveaus en alle dimensies van het menselijke bestaan omvat. Gaandeweg verdwijnt de mens steeds meer uit het centrum van zijn bewustzijn en handelen, doordat het centrum van de persoon buiten zichzelf komt te liggen.

De mystieke omvorming bestaat erin dat Gods werkzaamheid de overhand krijgt. In de Schrift en vooral in de psalmen wordt deze verschuiving van het centrum vaak verwoord. Terwijl de mystieke omvorming zich in het bewustzijn pas aandient als een menselijk gaan met behulp van oefeningen, slaat dit vervolgens om in wat de mystieke weg in wezen is: een gedragen worden door God.

Geleidelijk of plotseling wordt de mens buiten zichzelf gerukt (extase). Doordat de werking van God in hem de overhand krijgt, wordt hij losgemaakt uit de werkelijkheidsbeleving waarvan hij zelf het centrum is.

Hoe meer de persoon zich door middel van het schouwen hecht in Gods onvoorwaardelijke liefde, hoe meer hij onthecht raakt van zijn natuurlijke voorwaardelijkheid die vernietigd wordt. Zo ervaart de persoon het mystieke proces als een breuk, waarin hij verlost wordt van zijn zelfbepaalde identiteit (het ‘ik’) door in te gaan in het niets van de goddelijke werkelijkheid.

De menselijke activiteit heeft geen weet meer van een handelend ‘ik’. De persoon wordt bewogen door God.

Auteur: Jos Huls uit: G. Harinck e.a. (red.), 'Christelijke Encyclopedie' (Kampen 2005)

Verder lezen:' H.H. Blommestijn & F.A. Maas, Kruispunten in de mystieke traditie (Den Haag 1990) ; C.J. Waaijman, Spiritualiteit, vormen, grondslagen, methoden (Gent/Kampen 2000) ; Hein Blommestijn & Jos Huls, Een spoor van liefde (Gent/Kampen 2000) 

Thank you for evaluating SQLViewPro. If after your evaluation you wish to support great DotNetNuke software, please visit the store to purchase a membership. Use discount code 'TRIAL' at checkout for 10% off!