A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z

RSS

Ooms, Johannes Willem

Gewijzigd op 14-09-2012 12:04 by host Gecategoriseerd als Markante protestanten
Afbeelding
Schrijver (Groot-Ammers 19 januari 1914 - Giessenburg 16 maart 1974)

‘Ik ben geen literator, maar een gewone verteller,’ luidde steevast Ooms verweer tegen de kritiek dat zijn werk veel van hetzelfde bood en weinig psychologische diepgang had. God en de Alblasserwaard, standsverschillen tussen rijke boeren en arme landarbeiders, strijd tegen wassend water en aanvechtingen van ongeloof, plotselinge levenswendingen, ten goede of ten kwade: het waren de vaste bouwstenen van de meer dan vijftig romans, novellen en jeugdboeken die Ooms schrijversleven voortbracht. Dat begon in 1928, veertien jaar na zijn geboorte, toen zijn jeugdverhaal De zwarte wereld in De Rotterdammer werd gepubliceerd, als feuilleton op de kinderpagina. Het leverde Jo Ooms zevenendertig-en-een-halve gulden op, een vermogen voor een knaap van veertien. Hij kocht er een fiets voor.

Jo’s schoolwerk leed zwaar onder zijn schrijfwerk, ook onder zijn tekenwerk. Oude rollen behang, puntzakken van de kruidenier: Jo tekende alles vol, geïnspireerd door het Alblasserwaardse buitenleven dat hij prefereerde boven het benauwde schoollokaal. Na enkele jaren hield Jo de Dordtse hbs voor gezien en ging hij als leerlingzetter voor een drukkerij in Bleskensgraaf aan de slag. Na vervolgens een halfjaar voor een boekhandel annex drogisterij in Nieuw-Lekkerland te hebben gewerkt moest hij in dienst. Begin 1935 mocht Jo de wapenrok afleggen en kon hij zich aansluiten bij het leger van werklozen dat de mondiale economische crisis ook in Nederland op de been had geholpen.

Het duurde tot de zomer van 1936 voordat Ooms een baan had gevonden, bij een kleine drukker in Rotterdam. Hij ging op kamers bij een weduwe die samen met haar jongste dochter van zestien een veel te groot huis aan de Essenburgsestraat bewoonde. De vrouw, Annie Goossens, had het niet alleen financieel zwaar: haar man en oudste dochter waren kort na elkaar overleden. Hevig zoekend naar houvast klampte ze zich vast aan haar vijfentwintig jaar jongere kostganger. Die wist zich aanvankelijk geen raad met de situatie, maar na een paar maanden bezweek hij voor de avances van zijn hospita. Ze trouwden in oktober 1937, zij achtenveertig jaar oud, hij drieëntwintig jaar jong. Familie, vrienden en kennissen begrepen er niets van, maar man en vrouw konden hun geluk niet op.

Maatschappelijk was er minder voorspoed. Ooms werd ontslagen en was opnieuw veroordeeld tot het steuntrekkersbestaan. Dit bood hem echter tijd te over voor het schrijven, resulterend in zijn debuutroman De Korevaars. Het boek verscheen in mei 1939 bij de Kamper uitgever Kok en betekende Ooms’ doorbraak als schrijver. De roman, gemodelleerd naar Herman de Mans Rijshout en rozen, beschrijft zeven generaties van een Alblasserwaardse familie die gebukt ging onder een vloek, als straf voor overspel van een van haar telgen met een ‘keetmeid’. Piet Risseeuw recenseerde De Korevaars lovend: ‘Sinds Bartje is er in de protestants-christelijke literatuur niet zulk een sterk debuut verschenen.’ Ook in buitenreformatorische kring werd positief gereageerd. ‘Indien dit boek een debuut is,’ schreef de Nieuwe Rotterdamsche Courant, ‘mag men van J.W. Ooms stellig grote verwachtingen koesteren.’

Inmiddels hadden Ooms, zijn vrouw en stiefdochter Rotterdam de rug toegekeerd en zich in Soest gevestigd waar Ooms werk vond als drukker bij de plaatselijke krant. Zijn hart ging echter naar de schrijftafel uit; hij wilde van de pen leven, wat zich uitte in een koortsachtige productiviteit. Tot het voorjaar van 1942, toen Ooms weigerde zich bij de ‘foute’ Kultuurkamer aan te sluiten en de toegang tot de drukpers werd ontzegd, verschenen maar liefst vijf titels. Ze kregen echter een minder goed onthaal dan Ooms’ debuut. Te veel ‘besteld’, te zeer haastwerk, geen ontwikkeling of verdieping van het auteurschap, oordeelden recensenten. Dat Ooms door de Duitse bezetter schrijfdood werd gemaakt en de laatste oorlogsjaren steeds minder de straat op kon stelde zijn huwelijk zwaar op de proef. Ook Ooms’ betrokkenheid bij het Soester verzet zorgde voor spanningen. Meer dan ooit op elkaar aangewezen werd het leeftijdsverschil tussen de echtelieden steeds duidelijker. De frustraties liepen bij Ooms zo hoog op dat hij zijn stiefdochter bekende dat hij liever met haar was getrouwd...

Na de bevrijding vatte Ooms de pen weer op en zag het ene na het andere boek weer het licht, alle variaties op het geijkte Alblasserwaardse thema van polderorthodoxen die onder een zwaarmoedig geloofsleven gebukt gingen. Ooms werd ook politiek actief. Namens de ARP trad hij toe tot de gemeenteraad van Soest waarvan hij een gezaghebbend lid werd, mede dankzij zijn verzetsverleden. Huiselijk werd zijn leven langzaam maar zeker tot een slepend drama, vooral nadat hij verliefd was geworden op een vijf jaar jongere verpleegster, To Slob. Bang voor publieke schande nam Ooms in 1953 ontslag als gemeenteraadslid, om een aantal jaren later Soest te verlaten en zich in Velp te vestigen waar ziekte van zijn vrouw een nog zwaardere grauwsluier over het huwelijk deed neerdalen. Ze overleed uiteindelijk in 1964 waarna Ooms een halfjaar later met To Slob trouwde.

Intussen had hij maatschappelijk vastere grond onder de voeten gekregen, als directeur van de Landelijke vereniging clubhuiswerk en als directeur buitendienst van de Gelderse Centrale plattelandsbibliotheek. Sinds 1963 was Ooms directeur van de Christelijke Blindenbibliotheek in Ermelo. Na zijn tweede huwelijk keerde hij terug naar de Alblasserwaard en vestigde zich in Giessenburg waar hij ook als schilder en aquarellist actief werd. Ooms overleed in 1974 aan een hartstilstand, zestig jaar oud.

Auteur: Peter Bak, voor Protestant.nl, 22 augustus 2011

Verder lezen: Jan Boele, J.W. Ooms. Een biografie (Goudriaan 2010)

Informatie op internet: J.W. Ooms stichting ; Reformatorisch dagblad ; Reformatorisch dagblad

Thank you for evaluating SQLViewPro. If after your evaluation you wish to support great DotNetNuke software, please visit the store to purchase a membership. Use discount code 'TRIAL' at checkout for 10% off!