A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z

RSS

Dordtse kerkorde

Gewijzigd op 30-08-2012 16:03 by host Gecategoriseerd als Geschiedenis
Ordening van het kerkelijke leven van de Reformatorische kerkgemeenschappen op het grondgebied van de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden

Voluit: Kerkenordening gesteld in de nationale synode der gereformeerde kerken, tezamengeroepen en gehouden door orde van de hoogmogende heren Staten-Generaal der Verenigde Nederlanden, binnen Dordrecht in de jaren 1618 en 1619; kortweg de DKO. Het document markeert de voorlopige afsluiting van de ontwikkeling van het gereformeerde kerkrecht in zijn ontstaansperiode.

Zij heeft haar wortels in Straatsburg (Bucer), Genève (Calvijn, Ordonnances ecclésiastiques de l’ eglise de Genève, 1561) en Parijs (Discipline ecclésiastique, 1559). Voor de Nederlandse gereformeerde kerken werden de uitgangspunten, verwoord in de artikelen 27 t/m 32 van de Nederlandse geloofsbelijdenis (1561), uitgewerkt en geconcretiseerd in de Articles arrestées au synode tenu à la Vigne (Antwerpen, 1563 en 1564), de Artikelen van Wezel (1568), de Acta van Emden (1571), van Dordrecht (1574), van Dordrecht (1578), de kerkorde van Middelburg (1581), van Den Haag (1586) en ten slotte van Dordrecht (1619).

De Dordtse Kerkorde kent vier ambten, dat van de dienaren des woords (predikanten), van de doktoren (de ‘leraars’ van de kerk), van de ouderlingen en van de diakenen. Zij worden door de gemeente gekozen. De predikanten worden beroepen en bevestigd met toestemming van de overheid. Onder de ambtsdragers is geen rangorde. De predikanten en de ouderlingen van de gemeente vormen samen de kerkenraad, waaraan de leiding van de gemeente is toevertrouwd. In de kerkenraad hebben ook een aantal leden van de magistraat zitting. In de kerkenraad mogen alleen kerkelijke aangelegenheden aan de orde komen.

Voor bovenplaatselijke aangelegenheden komen de kerkenraden samen in meerdere vergaderingen (bovenplaatselijke ambtelijke vergaderingen waarin meerdere kerkenraden samen vergaderen): voor de regio de classicale vergadering (classis), voor de provincie (het gewest) de particuliere of provinciale synode en voor alle gewesten samen de generale of nationale synode. Ook onder deze ambtelijke vergaderingen is er geen rangorde; de generale synode is immers op de keper beschouwd een gezamenlijke vergadering van alle kerkenraden. Aan deze vergaderingen is de tucht over leer en leven van gemeenteleden en ambtsdragers toevertrouwd (kerkelijke rechtspraak, leertucht). Als grondslag van de kerkgemeenschap gelden de Drie Formulieren van Enigheid (eenheid), waarin het gezamenlijk beleden geloof is geformuleerd. Van de ambtsdragers wordt gevraagd door ondertekening blijk te geven van hun onderlinge verbondenheid.

Kenmerkend voor de Dordtse kerkorde is, dat een beroep op de heilige Schrift voorrang heeft op een beroep op de confessie of op de kerkorde. De heilige Schrift is norma normans (de bepalende norm), de confessie is norma normata (de afgeleide norm). De kerkorde is niet meer dan een van Schrift en belijdenis afgeleide zakelijke regeling van het kerkelijke leven.

De Dordtse kerkorde is alleen ingevoerd in de gewesten Utrecht en Overijssel en in gewijzigde vorm in Gelderland. De staten van de overige gewesten weigerden de DKO goed te keuren omdat naar hun idee in DKO de invloed van de overheid op het kerkelijke leven te gering was. Zij legden elk in hun gewest een door hen opgestelde kerkorde aan de kerk op. Aangezien de Staten-Generaal geen toestemming gaven voor een volgende nationale synode en in elk gewest de kerk een eigen kerkorde had, kan wel gesproken worden van gewestelijke kerkverbanden maar niet van een nationale kerk in de Verenigde Nederlanden.

De verschillende gewestelijke kerkordes werden alle in 1816 buiten werking gesteld en vervangen door het door koning Willem I uitgevaardigde Algemeen Reglement dat alle gewestelijke kerken samenbracht in de Hervormde of Gereformeerde Kerk in het Koninkrijk der Nederlanden. De kerken die door Afscheiding of Doleantie buiten het Hervormd kerkgenootschap geraakten, kozen voor de DKO maar kwamen te staan voor het probleem dat deze niet paste in de maatschappelijke verhoudingen van de negentiende eeuw. Aanvankelijk volstond men met het buiten werking zetten van alle passages in de DKO die betrekking hadden op de bemoeienis van de overheid met het kerkelijke leven.

Maar er was meer. De DKO sprak niet over het werk van de zending of over het beheer van de kerkelijke goederen. Ook was de verdeling van bevoegdheden tussen de kerkenraad en de meerdere vergaderingen onvoldoende uitgewerkt, wat in de Gereformeerde Kerken in Nederland leidde tot ernstige conflicten die scheuring tot gevolg hadden in 1926 (Gereformeerde Kerken in Hersteld Verband; Geelkerken) en 1944 (Gereformeerde Kerken vrijgemaakt; Schilder).

In 1959 werd in de Gereformeerde Kerken in Nederland een grondig herziene versie van de DKO ingevoerd, die bekend staat als de Gereformeerde kerkorde (GKO). De GKO is op 1 mei 2004 buiten werking gesteld en vervangen door de kerkorde van de Protestantse Kerk in Nederland. In de andere kerkgemeenschappen die zich gereformeerd noemen, is de Dordtse kerkorde in min of meer gewijzigde vorm tot op heden van kracht.

Auteur: L.C. van Drimmelen uit: G. Harinck e.a. (red.), Christelijke Encyclopedie (Kampen 2005)

Verder lezen: H. Bouwman, Gereformeerde kerkrecht (Kampen 1970) K. de Gier, De Dordtse kerkorde (Houten 1995)

Thank you for evaluating SQLViewPro. If after your evaluation you wish to support great DotNetNuke software, please visit the store to purchase a membership. Use discount code 'TRIAL' at checkout for 10% off!