A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z

RSS

Liberalisme

Gewijzigd op 23-10-2012 11:51 by host Gecategoriseerd als Politiek en samenleving
Afbeelding
Liberale richting, met name op economisch en staatkundig gebied.

Liberalisme wordt in verschillende betekenissen gebruikt. In een religieuze of theologische context heeft het de betekenis van conservatisme, terwijl in Nederland de term met ‘rechts’ verbonden wordt.

Terwijl in de eerste helft van de twintigste eeuw het liberalisme op zijn retour leek, heeft het in de laatste decennia van de twintigste eeuw een comeback gemaakt. Baanbrekend was A Theory of Justice uit 1971 van de Amerikaanse politiek filosoof John Rawls (1921- 2002). Hierin gaf hij een nieuwe verdediging van de klassieke liberale prioriteit voor maximale individuele vrijheid (voorzover verenigbaar met de vrijheid van anderen) maar betoogde hij tevens dat in tweede instantie ook de vraag naar een zekere sociale gelijkheid gesteld dient te worden. Verzet tegen deze sociale wending werd aangetekend door Robert Nozick (1938-2002), met Anarchy, State and Utopia (1974).

Tegenover dit hernieuwde liberalisme kwam in het begin van de jaren tachtig met het werk van Alasdair MacIntyre en Amitai Etzioni het zogenaamde communitarisme op, dat de nadruk op het individu en diens rechten kritiseert en aandacht vraagt voor het belang van gemeenschappen waarin mensen gevormd worden en waarbinnen zij wederzijdse verantwoordelijkheid leren dragen. In Nederland kreeg dit met name in het Christen Democratisch Appèl (CDA) als christen-democratie voet aan de grond.

Vaak wordt de ontwikkeling van de democratie als product van het liberalisme gezien (‘liberale democratie’). Echter, de democratische praktijk is historisch aan meerdere bronnen ontsproten, waaronder met name het protestantisme. Het klassieke achttiende- en negentiende-eeuwse liberalisme ging vaak nog onbekommerd uit van de aanwezigheid van een christelijke moraal. Langdurige ervaring met een liberale samenlevingsordening in een puur-seculiere of niet-westerse cultuur is er nog niet. Daarmee is het de vraag in hoeverre een liberale orde duurzaam kan zijn wanneer de bredere cultureelreligieuze context ingrijpend wijzigt.

Sinds de laatste decennia van de twintigste eeuw wordt geleidelijk het (‘verticale’) recht op vrijheid tegenover de staat uitgebreid tot een (‘horizontaal’) individueel recht op vrije zelfontplooiing tegenover allerlei andere verbanden en tradities (zoals huwelijk en gezin), die dan voorgesteld worden als een vrij aangegaan contract.

Auteur: G.J. Buijs uit: G. Harinck e.a. (red.), Christelijke Encyclopedie (Kampen 2005) \

Verder lezen: A.A.M. Kinneging, Liberalisme. Een speurtocht naar de filosofische grondslagen (Den Haag 1988)

Thank you for evaluating SQLViewPro. If after your evaluation you wish to support great DotNetNuke software, please visit the store to purchase a membership. Use discount code 'TRIAL' at checkout for 10% off!