A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z

RSS

Nederlandse Hervormde Kerk

Gewijzigd op 31-08-2012 12:22 by host Gecategoriseerd als Geschiedenis
Afbeelding
Kerkgenootschap, ontstaan onder de naam Gereformeerde Kerk (hervormd en Antithese) bleven de confessionelen des temeer uitgaan van de kerk als volkskerk: kerk van en voor heel het volk.

Weer anderen stonden een ‘ethische’, existentiële visie op de geloofswaarheid voor (zie Ethische theologie, Ethische vereeniging).

In het kader van deze ontwikkelingen vonden ook de bovengenoemde afscheidingsbewegingen plaats, die leidden tot het ontstaan van onder meer de Gereformeerde Kerken als afzonderlijk kerkgenootschap.

Begin twintigste eeuw ontstond ter rechterzijde, als afsplitsing van de Confessionele vereniging, de Gereformeerde bond, zich richtend op ‘verbreiding en verdediging van de Waarheid in de Nederlandse Hervormde (Gereformeerde) Kerk’.

Modern gezinden richtten daar tegenover een Vereniging van vrijzinnige hervormden op, die zich inzette voor ruimte voor pluriformiteit van geloof en geloofsbeleving in de kerk.

In de jaren dertig vonden confessionelen, ethischen en vrijzinnigen elkaar in een gezamenlijk, breed gedragen voorstel tot reorganisatie én vernieuwing van de kerk. Dit werd echter in augustus 1939 door de synode verworpen.

Na mei 1940 golden plotseling andere prioriteiten. De synode achtte een tegenover het nationaal-socialisme belijdend kerkelijk protest tegen maatregelen van de Duitse bezetter (zoals de jodenvervolging) belangrijker dan het bewaren van een bestuurlijke neutraliteit.

Via kanselboodschappen en geschriften gaf zij de plaatselijke gemeenten voorlichting en geestelijke leiding. Zij riep daarbij het advies in van deskundige, prominente kerkleden, bijeengebracht in een ‘commissie voor Kerkelijk Overleg’ (zie Kerkorde, ter vervanging van het nog uit 1816 daterende Algemeen Reglement.

De nieuwe kerkorde werd ingevoerd op 1 mei 1951. In de lijn van de overgangsregeling voorzag deze in een structuur die aan het bestuur van de kerk ook officieel de taak gaf om geestelijk leiding te geven. Centraal in deze kerkorde staat de gedachte van het apostolaat: de kerk is ‘als Christusbelijdende geloofsgemeenschap gesteld in de wereld’ (en daarmee in de Nederlandse samenleving) ‘om Gods beloften en geboden voor alle mensen en machten te betuigen’. Hierin is nog iets te herkennen van de volkskerkidee.

Het belijden van de kerk geschiedt, zo wordt gezegd, ‘in gemeenschap met de belijdenis der vaderen’.‘Gemeenschap’ zegt iets anders dan de destijds door de Gereformeerde Bond bepleite ‘overeenstemming’. Deze formulering geeft uitdrukking aan verbondenheid met de Drie Formulieren van Enigheid, terwijl tegelijkertijd de hedendaagse generatie niet van haar verantwoordelijkheid is ontslagen zelf in belijdende zin te spreken.

In de eerste naoorlogse decennia werd deze visie op belijden als actuele, apostolaire aangelegenheid geconcretiseerd in veel synodale verklaringen, geschriften en rapporten over geloofskwesties, sociale en politieke vraagstukken. Positiekeuze op deze laatste terreinen werd niet overgelaten aan christelijke organisaties de synode zag daar, namens de kerk, een eigen verantwoordelijkheid. In latere jaren werd men daarin overigens bescheidener en beklemtoonde men sterker de verantwoordelijkheid van de plaatselijke gemeente.

Inmiddels groeiden er contacten met de Gereformeerde Kerken, in een toenaderingsproces dat sinds 1969 Samen op weg heet. In dit proces, gericht op kerkvereniging, participeert sinds 1990 ook de Evangelisch-Lutherse Kerk.

In 2004 werd de Protestantse Kerk in Nederland de voortzetting van de drie kerken samen.

Auteur: Karel Blei uit: G. Harinck e.a. (red.), Christelijke Encyclopedie (Kampen 2005)

Verder lezen: H.C. Touw, Het verzet der Hervormde Kerk. Twee delen (Den Haag 1946) ; A.J. Rasker, De Nederlandse Hervormde Kerk vanaf 1795 (3e druk: Kampen 1986) ; Karel Blei,  De Nederlandse Hervormde Kerk. Haar geschiedenis en identiteit (Kampen 2000) ; W. Balke, A. van de Beek en J.D.Th.Wassenaar (red.), De kerk op orde? Vijftig jaar hervormd 'leven met de kerkorde van 1951 (Zoetermeer 2001) ; P. van den Heuvel, De hervormde kerkorde. Een praktische toelichting (Zoetermeer 2001) ; J. van der Graaf, De Nederlandse Hervormde Kerk. Belijdend onderweg. 1951-1981-2001'' (Kampen 2003)

Afbeelding: Nederlandse Hervormde Kerk te Merlet

Thank you for evaluating SQLViewPro. If after your evaluation you wish to support great DotNetNuke software, please visit the store to purchase a membership. Use discount code 'TRIAL' at checkout for 10% off!