A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z

RSS

Puritanisme

Gewijzigd op 31-08-2012 10:28 by host Gecategoriseerd als Geschiedenis
Afbeelding
Religieuze hervormingsbeweging die in de zeventiende eeuw bloeide binnen het Anglo-Amerikaanse protestantisme De herkomst van het begrip is hoogstwaarschijnlijk polemisch, terwijl het in de zeventiende eeuw gebruikt werd om de eigen ligging te typeren (Spurr). Puritanisme kan doelen op de voltooiing van de reformatie van kerk en staat in Engeland, op de gebruiken van de puriteinen, zoals de strikte naleving van de zondagsheiliging, het afwijzen van ceremoniëleliturgie en de persoonlijke levensheiliging, of op het karakter van de calvinistische reformatie in Groot-Brittannië en de Amerikaanse koloniën. De theologie van de puriteinen was gereformeerd.

De puriteinen beleden de soevereiniteit van God en de leer van de goddelijke predestinatie (uitverkiezing). De nadruk op het sola scriptura, dat een verwerping van beelden en van een ceremoniële liturgie inhield, leidde tot een afgezonderde positie in de Engelse kerk, maar liet een duidelijke affiniteit met de continentale reformatie zien. De confessie van Westminster uit 1646 is een kenmerkende uiting van puriteinse godgeleerdheid, maar ook van zeventiende-eeuwse gereformeerde theologie.

Er waren nuanceverschillen die de puriteinen onderscheidden van zestiende-eeuwse hervormers. Een aantal, met name de Schotse puriteinen, had inzake het kerkbestuur een voorkeur voor het presbyteriaanse systeem dat op het vasteland de overhand had. Anderen, waaronder prominente figuren zoals Oliver Cromwell, gaven de voorkeur aan het congregationalisme. Hun verbondstheologie speelde niet alleen een centrale rol in het denken inzake de kerk, maar ook inzake de politiek. Puriteinen legden ook meer nadruk op de praktische kant van de theologie. Bovenal streefden de puriteinen naar een zuivere levenswandel. Puriteinen waren spitsvondig in de kunst van het zelfonderzoek. Velen legden hun spirituele reizen vast, met beschrijvingen van gesprekken, tegenslagen en ervaringen van genade. The Pilgrim’s Progress (1678-1684) van John Bunyan, gaf in allegorische vorm de reis in het geloof van velen weer.

Maar academische geleerdheid was bij de puriteinen ook in ere. In Engeland werd Cambridge University een centrum voor puritanisme. In Amerika werden Harvard College en Yale College door puriteinen opgericht.

De invloed van het puritanisme in de zeventiende eeuw reikte verder dan de Britse Eilanden en de Amerikaanse koloniën. Zo beïnvloedde het Engelse puritanisme de Gereformeerde Kerk in de Nederlandse republiek van de zeventiende eeuw. Er was vooral directe invloed van het puritanisme op de Nederlandse Nadere reformatie. Puriteinse invloeden zijn ook te vinden in onder meer Duitsland, Zwitserland en Hongarije.

Auteur: Clifford B. Anderson uit: G. Harinck e.a. (red.), Christelijke Encyclopedie (Kampen 2005)

Verder lezen: C.A. van der Sluijs, Puritanisme en Nadere Reformatie (Kampen 1990) ; Francis Bremmer, The Puritan Experiment. New England Society from Bradford to Edwards (Hanover 1995) ; John Spurr, English Puritanism, 1603-1689 (London 1998) ; W. van ’t Spijker e.a., Het puritanisme. Geschiedenis, theologie, en invloed (Zoetermeer 2001)

Thank you for evaluating SQLViewPro. If after your evaluation you wish to support great DotNetNuke software, please visit the store to purchase a membership. Use discount code 'TRIAL' at checkout for 10% off!