A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z

RSS

Schrift

Gewijzigd op 29-08-2012 13:42 by host Gecategoriseerd als Bijbel en theologie
Afbeelding
Binnen de godsdienstwetenschap worden de religieuze geschriften die in bepaalde godsdiensten de norm aangeven voor geloof en leven, aangeduid als heilige schriften of heilige boeken.

Iedere godsdienst heeft zijn eigen heilige schrift(en). Zo geldt bijvoorbeeld voor het jodendom de Tenach (een samenstelling van Tora, wet; Nebiim, profeten; en Ketoebim, geschriften) of joodse bijbel als normatief. Voor het christendom is dat de bijbel; voor de koran; voor het  boeddhisme, dat lange tijd niet wilde weten van heilige boeken, de verzameling van de tripitaka (‘drie korven’, samengesteld uit de korf van het soetra, de korf van het vinaya en de korf van het abhidharma).

Voor christenen is de bijbel de norm voor geloof en leven. Als synoniem voor de bijbel spreekt men ook wel over ‘de Schrift’ of het woord van God. De Schrift kan op vele momenten worden gelezen.

In de eerste plaats gebeurt dat in de liturgie. Vanouds worden daarin enkele gedeelten (zie perikoop) uit zowel het Oude als het Nieuwe Testament gelezen en uitgelegd met het oog op het leven van de gelovigen (zie preek).

In de vroeg-christelijke gemeenten vond deze lezing aanvankelijk plaats in de toenmalige omgangstaal, het Grieks. De nieuwtestamentische geschriften zijn in deze taal geschreven. Voor de lezing uit de oorspronkelijk in het Hebreeuws geschreven boeken uit het Oude Testament gebruikte men een Griekse vertaling (Septuagint).

Toen het Grieks als omgangstaal meer en meer werd verdrongen door het Latijn, ging men ertoe over de Septuagint in Latijnse vertaling te lezen (zie Vulgaat). Vele eeuwen lang is de Schrift in de liturgie in het Latijn voorgelezen. Dit had tot gevolg dat de bijbel uitsluitend begrijpelijk was voor hen die het Latijn machtig waren. In de praktijk was dit vrijwel alleen de clerus.

Ten tijde van de Reformatie ontstond hiertegen protest. Reformatoren als Rome pas sinds het Tweede Vaticaans Concilie (1962-1965) geoorloofd. Als gevolg daarvan was de kennis van de bijbel onder protestanten gewoonlijk veel groter dan onder rooms-katholieken.

In de tweede plaats werd en wordt de Schrift door mensen persoonlijk gelezen, zowel individueel als in familieverband. Individuele lezing kan op ieder moment van de dag plaatsvinden. Lezing in familieverband was dikwijls verbonden met de maaltijd. Gedurende de twintigste eeuw was het onder veel leden van de protestantse kerken in Nederland gebruikelijk om de maaltijd af te sluiten met lezing van een bijbelgedeelte en gebed. Kinderen werden zo van jongs af aan vertrouwd gemaakt met de bijbelse verhalen. Hoewel met de voortschrijdende secularisatie dit ritueel door een groot aantal mensen is afgeschaft, wordt het nog altijd door een aanzienlijk deel van de Nederlandse bevolking gepraktiseerd.

Binnen kloosters vindt geregelde lezing van de bijbel plaats in de getijden. In de derde plaats wordt de Schrift gelezen binnen het verband van christelijk onderwijs en organisatie. Op christelijke scholen was en is het vertellen van bijbelse verhalen onderdeel van het lesprogramma. Binnen tal van christelijke organisaties en verenigingen was en is het gebruikelijk een bijeenkomst te beginnen met de lezing van een – bij de thematiek van de bijeenkomst passend – gedeelte uit de bijbel.

Ten slotte neemt de lezing en bestudering van de Schrift een belangrijke plaats in binnen de beoefening van de theologie. De bijbeluitleg of exegese richt zich op de juiste uitleg bijbelgedeelten. Binnen de dogmatiek speelt de Schrift een tweeledige rol.

Aan de ene kant denken beoefenaren van deze discipline systematisch na over de Schrift als woord van God. Men probeert daarbij onder meer de aard van het schriftgezag onder woorden te brengen.

Aan de andere kant speelt de bijbel een belangrijke rol in de argumentatie over tal van thema’s waarover dogmatici nadenken, zoals God, Christus, Heilige Geest, schepping, zonde, vergeving, verzoening, verlossing, rechtvaardiging, heiliging, kerk, doop, avondmaal en de laatste dingen (eschatologie).

In deze argumentatie spelen zowel de bijbel, de traditie als de vragen en het denken van de tijd waarin men leeft, een rol. Tussen deze drie zal altijd naar een balans worden gezocht. Het beroep op de bijbel heeft in de loop der tijd wel veranderingen ondergaan.

De vroegere gewoonte om te volstaan met het opsommen van een of meer bijbelteksten als bewijsplaatsen wordt niet langer acceptabel geacht. Men beroept zich thans meer op verbanden en grote lijnen binnen het bijbels getuigenis.

Auteur: D. van Keulen uit: G. Harinck e.a. (red.), Christelijke Encyclopedie (Kampen 2005)

Verder lezen J. Sperna Weiland (red.), Antwoord. Gestalten van geloof in de wereld van nu (Amsterdam 19822) ; F. Comte, De heilige boeken (Utrecht 1995) J. Fieser and J. Powers (eds.), Scriptures of the World Religions (Boston 1998) ; K.D. Jenner en G.A. Wiegers, Heilig boek en religieus gezag (Kampen 1998) ; A.R.E. Agus, Heilige Texte (München 1999) ; H.G. Coward, Scripture in the World Religions. A short Introduction (Oxford 2000) ; J. Miller and A. Kenedi (eds.), God’s Breath. Sacred Scriptures of the World (New York 2000) ; U. Tworuschka (Hg.), Heilige Schriften. Eine Einführung (Darmstadt 2000)

Thank you for evaluating SQLViewPro. If after your evaluation you wish to support great DotNetNuke software, please visit the store to purchase a membership. Use discount code 'TRIAL' at checkout for 10% off!